{"id":3179,"date":"2019-07-30T00:57:00","date_gmt":"2019-07-30T00:57:00","guid":{"rendered":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/?p=3179"},"modified":"2022-01-03T00:58:17","modified_gmt":"2022-01-03T00:58:17","slug":"ndertimi-i-kujteses","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/ndertimi-i-kujteses\/","title":{"rendered":"Nd\u00ebrtimi i kujtes\u00ebs"},"content":{"rendered":"<div style=\"margin-top: 0px; margin-bottom: 0px;\" class=\"sharethis-inline-share-buttons\" ><\/div>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Arkitektura e memorialeve t\u00eb pasluft\u00ebs n\u00eb Ballkan mund t\u00eb p\u00ebrshkruhet si kujtes\u00eb selektive n\u00eb form\u00eb materiale: ajo kryesisht pasqyron perspektiv\u00ebn mono-komb\u00ebtare t\u00eb ngjarjes q\u00eb memorizon q\u00eb \u00ebsht\u00eb agjenti aktiv p\u00ebr thellimin e ndasive dhe ngecjen e procesit t\u00eb pajtimit. Deri n\u00eb vitin 2016 ka patur 2,100 memoriale t\u00eb regjistruara p\u00ebr viktimat civile ose ushtar\u00ebt nga lufta e fundit n\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00eb (BeH), t\u00eb arkivuar n\u00eb Regjistrin Qendror t\u00eb Memorialeve.<a href=\"#_ftn1\">[1]<\/a> Vet\u00ebm 2.85 p\u00ebrqind u kushtohen vuajtjeve t\u00eb komuniteteve t\u00eb e ndryshme etnike dhe fetare, q\u00eb n\u00ebnkupton se shumica d\u00ebrrmuese i paraqesin ngjarjet gabimisht, pasi shum\u00eb viktima u p\u00ebrkasin grupeve t\u00eb ndryshme etnike dhe fetare.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trivializimi i s\u00eb kaluar\u00ebs, me q\u00ebllim t\u00eb form\u00ebsimit t\u00eb kujtes\u00ebs kolektive si duan partit\u00eb politike n\u00eb pushtet \u00ebsht\u00eb proces q\u00eb n\u00eb nj\u00ebzet\u00ebekat\u00ebr vitet e fundit ka kufizuar lirin\u00eb e kujtes\u00ebs dhe ka krijuar p\u00ebr brezat e pasluft\u00ebs p\u00ebrkujtime t\u00eb rrejshme t\u00eb <em>dor\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb<\/em> n\u00eb baz\u00eb t\u00eb nacionalizmit etno-fetar t\u00eb karakterizuar nga nj\u00eb r\u00ebnie e p\u00ebrgjithshme e nivelit kulturor dhe t\u00eb vlerave si dhe t\u00eb standardeve intelektuale dhe profesionale.<a href=\"#_ftn2\">[2]<\/a> Lidhja nd\u00ebrmjet k\u00ebsaj r\u00ebnieje dhe rritjes s\u00eb etno-nacionalizmit \u00ebsht\u00eb e dukshme n\u00eb hap\u00ebsira publike, sidomos interesante n\u00eb sfer\u00ebn artistike p\u00ebr shkak t\u00eb pranis\u00eb s\u00eb pashmangshme publike dhe formave t\u00eb ndryshme t\u00eb manipulimi pamor masiv q\u00eb me kalimin e koh\u00ebs \u00ebsht\u00eb normalizuar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Arkitektura e memorialeve ekziston n\u00eb form\u00ebn e memorialeve, muzeve, skulptur\u00ebs, shad\u00ebrvan\u00ebve, burimeve, urave, galerive \u2013 k\u00ebto \u201cbart\u00ebse\u201d t\u00eb kujtes\u00ebs kolektive q\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb komplekse madh\u00ebshtore ose pllaka mermeri t\u00eb vogla an\u00ebs rrug\u00ebs. Ajo iu ndihmon komuniteteve t\u00eb komunikojn\u00eb me t\u00eb kaluar\u00ebn dhe arkitektit dhe artist\u00ebve pamor\u00eb u besohet ta form\u00ebsojn\u00eb komunikimin asisoji q\u00eb t\u00eb sensibilizojn\u00eb dhe pasqyrojn\u00eb shpres\u00ebn p\u00ebr njer\u00ebzim t\u00eb mir\u00ebinformuar n\u00eb t\u00eb ardhmen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Arkitektura e kujtes\u00ebs shenjon, feston ose p\u00ebrkujton ngjarje historike dhe ata q\u00eb kan\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb dhe, si \u00e7do dokument tjet\u00ebr i qytet\u00ebrimit, mbeten p\u00ebrher\u00eb \u2013 pavar\u00ebsisht q\u00ebllimit \u2013 memorial i barbaris\u00eb , q\u00eb shpalos fitoren, humbjen ose p\u00ebrjetimin e vet\u00ebm nj\u00ebr\u00ebs pal\u00eb. K\u00ebshtu, estetika e k\u00ebtyre objekteve merr vler\u00eb lidhur me r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e tyre t\u00eb pashmangshme simbolike. Shumica e monumenteve t\u00eb pasluft\u00ebs n\u00eb BeH kan\u00eb motive pamore nga simbolizmi fetar dhe etno-komb\u00ebtar. Identitetet kolektive t\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb fetare, etnike, komb\u00ebtare dhe kulturore pothuajse materializohen nj\u00ebjt\u00eb n\u00eb monumente dhe shpesh objekte t\u00eb arkitektur\u00ebs s\u00eb memorialeve mish\u00ebrojn\u00eb simbole t\u00eb tri feve kryesore t\u00eb BeH, ndonj\u00ebher\u00eb n\u00eb at\u00eb shkall\u00eb, proporcion dhe materializim q\u00eb p\u00ebrdoren si mjet p\u00ebr ta p\u00ebrcjell\u00eb mesazhin me m\u00eb shum\u00eb vizibilitet, duke patur parasysh jo vet\u00ebm kontekstin hap\u00ebsinor, por edhe shoq\u00ebror. K\u00ebto monumente nuk karakterizohen nga finesa e t\u00eb shprehurit, dizajni bashk\u00ebkohor apo tipare q\u00eb nxisin pasqyrim dhe emancipim, por p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb direkt etno-kulturat dominuese. Kjo r\u00ebnie e kriterit (estetik) mund\u00ebsohet nga inercia e bashk\u00ebsis\u00eb akademike dhe r\u00ebnia e standardeve profesionale, si dhe joproduktiviteti i brezave m\u00eb t\u00eb rinj t\u00eb arsimuar n\u00eb nj\u00eb sistem t\u00eb brumosur me t\u00eb nj\u00ebjtin etno-nacionaliz\u00ebm q\u00eb mish\u00ebrohet n\u00eb monumentet e sotme. I vetmi kriter p\u00ebr nd\u00ebrtimin e monumenteve \u00ebsht\u00eb mesazhi i fuqish\u00ebm politik dhe ata q\u00eb i porosisin jan\u00eb struktura politike q\u00eb kan\u00eb mesazh p\u00ebr ta p\u00ebrcjell\u00eb. K\u00ebshtu, shohim nj\u00eb lidhje t\u00eb qart\u00eb dhe n\u00eb koh\u00eb t\u00eb duhur: tendera, plane dhe biseda p\u00ebr memoriale t\u00eb reja q\u00eb intensifikohen para zgjedhjeve.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ka shum\u00eb shembuj t\u00eb problemeve me arkitektur\u00ebn e memorialeve; m\u00eb kryesori \u00ebsht\u00eb cil\u00ebsia e ul\u00ebt estetike dhe objektivi i qart\u00eb politik q\u00eb thellon m\u00eb tej homogjenizimin etno-fetar. T\u00eb tjer\u00eb kan\u00eb paraqitje m\u00eb direkte dhe agresive t\u00eb q\u00ebllimeve t\u00eb tyre t\u00eb ndershme p\u00ebr nj\u00eb shoq\u00ebri q\u00eb nuk arrin t\u00eb njoh\u00eb apo trajtoj\u00eb k\u00ebto q\u00ebllime. Nj\u00eb shembull ishte plani i miratuar p\u00ebr nd\u00ebrtimin e monumentit dedikuar veteran\u00ebve t\u00eb nj\u00ebsis\u00eb policore boshnjake n\u00eb komun\u00ebn e Sarajev\u00ebs \u201cCentar\u201d, ku paraqitej nj\u00eb tank i mundur serb mbi t\u00eb cilin forcat e Nj\u00ebsis\u00eb Speciale festonin fitoren. Vendi i sakt\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb monument ishte nj\u00eb park i popullarizuar dhe t\u00ebrheq\u00ebs pran\u00eb nj\u00eb shkolle fillore. Edhe me vler\u00ebsim minimal t\u00eb k\u00ebtij projekti \u00ebsht\u00eb e mundur t\u00eb shihen shum\u00eb mang\u00ebsi. Pas reagimeve t\u00eb publikut, kryesisht p\u00ebr shkak t\u00eb af\u00ebrsis\u00eb me shkoll\u00ebn, projekti u pezullua, edhe pse motivet as u vler\u00ebsuan, as iu paraqit\u00ebn publikut n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb duhur. Nd\u00ebrkoh\u00eb, n\u00eb k\u00ebt\u00eb komun\u00eb, kompania q\u00eb mbik\u00ebqyrte punimet n\u00eb rrug\u00eb kishte planifikuar nd\u00ebrtimin e nj\u00eb \u201czambaku\u201d gjigant 20 metra t\u00eb lart\u00eb me vendndodhje t\u00eb panjohur, pra konteksti hap\u00ebsinor ishte shp\u00ebrfillur gjat\u00eb dizajnimit. Nj\u00eb shembull i njohur \u00ebsht\u00eb Kryqi i Mij\u00ebvje\u00e7arit, monument kolosal p\u00ebr dhimbjen dhe vuajtjen e qytetar\u00ebve t\u00eb Mostarit. Struktura m\u00eb e madhe fetare n\u00eb BeH, vendndodhja e tij, ndryshe nga ai n\u00eb Sarajev\u00eb, ishte menduar mir\u00eb q\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrmasave t\u00eb veta, monumenti t\u00eb mund t\u00eb shihej nga \u00e7do k\u00ebnd i qytetit m\u00eb s\u00eb shumti t\u00eb ndar\u00eb n\u00eb vija etnike n\u00eb BeH. Kryqi u drejtohet vet\u00ebm 47% t\u00eb banor\u00ebve t\u00eb tij.<a href=\"#_ftn3\">[3]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\u00ebrve\u00e7 arkitektur\u00ebs, monumentet mund t\u2019i analizojm\u00eb edhe n\u00eb kontekst t\u00eb investitor\u00ebve, p\u00ebrzgjedhjes s\u00eb kontraktorit, promovimit medial dhe pjes\u00ebve t\u00eb tjera praktike t\u00eb krijimit dhe t\u00eb k\u00ebrkojm\u00eb p\u00ebr modele t\u00eb veprimeve t\u00eb nxitura nga politika. \u00cbsht\u00eb shum\u00eb e dukshme n\u00eb ekskluzivitetin e tyre: n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb B\u00ebr\u00e7kos ka tre monumente q\u00eb u kushtohen grupeve t\u00eb ndryshme etno-fetare, pra t\u00eb \u201cTjer\u00ebt\u201d ose ateist\u00ebt nuk p\u00ebrkujtohen nga askush. Nevoja p\u00ebr gjith\u00ebp\u00ebrfshirje dhe monumente objektive as nuk kuptohet, as nuk zbatohet. Edhe pse duket se shoq\u00ebria jon\u00eb duhet ta nd\u00ebrtoj\u00eb kultur\u00ebn e memorializimit nga e para, themelet e forta zgjasin m\u00eb shum\u00eb se sa periudha e tranzicionit ka mundur t\u00eb shp\u00ebrfill\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">R\u00ebnd\u00ebsia e madhe e arkitektur\u00ebs s\u00eb memorialeve n\u00eb krijimin e kujtes\u00ebs kolektive t\u00eb komunitetit \u00ebsht\u00eb njohur globalisht pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, kur u b\u00eb progres dramatik n\u00eb t\u00eb kuptuarin e konceptit t\u00eb kujtes\u00ebs kolektive dhe vet\u00ebdijes p\u00ebr etik\u00ebn e memorializimit. Duke par\u00eb kultur\u00ebn e ish-Jugosllavis\u00eb sidomos n\u00eb vitet 60 dhe 70 shohim nj\u00eb \u00e7ast unik p\u00ebr arkitektur\u00ebn e memorialeve pa pararend\u00ebs dhe p\u00ebr fat t\u00eb keq, pa pasardh\u00ebs. Gjat\u00eb asaj kohe, krijimi dhe lul\u00ebzimi i kultur\u00ebs n\u00eb kushtet socio-politike dhe ekonomike q\u00eb e mund\u00ebsuan k\u00ebt\u00eb rezultoi me krijimin e vlerave krejt\u00ebsisht t\u00eb reja p\u00ebrmes artit nd\u00ebrkomb\u00ebtar, duke ua kaluar arritjeve globale n\u00eb aspekt sasior dhe mbizot\u00ebrim territorial.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Monumentet p\u00ebr Betej\u00ebn e \u00c7lirimit t\u00eb Popujve, sipas teoricien\u00ebve t\u00eb arkitektur\u00ebs, kan\u00eb vler\u00eb artistike t\u00eb jasht\u00ebzakonshme dhe d\u00ebshmojn\u00eb p\u00ebr\u00e7imin e modernizmit dhe pozicionit politik specifik t\u00eb Jugosllavis\u00eb. Natyra e tyre duale p\u00ebrkujton viktimat e fashizmit dhe glorifikon Revolucionin. Marr\u00ebdh\u00ebnia aktuale e komunitetit me k\u00ebto monumente p\u00ebrputhet me qasjen e sotme ndaj arkitektur\u00ebs s\u00eb memorialeve: shum\u00eb jan\u00eb shkat\u00ebrruar, t\u00eb tjer\u00eb jan\u00eb l\u00ebn\u00eb n\u00eb harres\u00eb ose konsiderohen trash\u00ebgimi e pad\u00ebshiruar nga modeluesit e pasluft\u00ebs t\u00eb sken\u00ebs politike vendase. N\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe, ato jan\u00eb memoriale lokale q\u00eb u kushtohen viktimave nga zona pran\u00eb dhe indiferenca apo p\u00ebrdhosja e tyre u d\u00ebrgojn\u00eb mesazh t\u00eb qart\u00eb familjeve t\u00eb viktimave.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb koh\u00ebrat e mesjet\u00ebs gur\u00ebt e varreve i konsideronim si pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb kultur\u00ebs s\u00eb kujtes\u00ebs n\u00eb Ballkan. P\u00ebrhapja dhe shprehja e tyre nuk kan\u00eb t\u00eb dyt\u00eb n\u00eb Evrop\u00eb dhe q\u00ebndrimi i publikut ndaj tyre vazhdimisht shenjohet nga t\u00eb drejtat e \u201cpron\u00ebsis\u00eb\u201d dhe politizimi i trash\u00ebgimis\u00eb (s\u00ebrish) me q\u00ebllime etno-komb\u00ebtare. P\u00ebr fat, veprimi nd\u00ebrdisiplinor i ekipit t\u00eb ekspert\u00ebve nga territori i ish-Jugosllavis\u00eb luftoi kund\u00ebr k\u00ebtij manipulimi politik p\u00ebrmes shkenc\u00ebs dhe pun\u00ebs me p\u00ebrkushtim, gj\u00eb q\u00eb rezultoi n\u00eb p\u00ebrfshirjen e nekropoleve me gur\u00eb varri n\u00eb list\u00ebn e trash\u00ebgimis\u00eb bot\u00ebrore t\u00eb UNESCO-s. Ky status i arritur tani v\u00ebshtir\u00eb se manipulohet nga politika e dit\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shp\u00ebtimi i arkitektur\u00ebs bashk\u00ebkohore t\u00eb memorialeve q\u00ebndron edhe n\u00eb qasjen etike dhe profesionale: vet\u00ebm me v\u00ebnien vazhdimisht n\u00eb pik\u00ebpyetje t\u00eb historis\u00eb dhe mospranim t\u00eb pakompromis t\u00eb k\u00ebtyre objekteve mund t\u00eb punojm\u00eb me vlerat e tjera t\u00eb tyre. Ai <em>q\u00eb k\u00ebrkon t\u2019i qaset s\u00eb kaluar\u00ebs s\u00eb vet t\u00eb varrosur duhet t\u00eb sillet si dikush q\u00eb g\u00ebrrmon<\/em>.<a href=\"#_ftn4\">[4]<\/a><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref1\">[1]<\/a> Memorials in numbers: BiH. http:\/\/www.memorijali.org\/novosti.html<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref2\">[2]<\/a> Lovrenovi\u0107, I., Jergovi\u0107, M. <em>Bosnia and Herzegovina \u2013 the future of unfinished war<\/em>, 2010<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref3\">[3]<\/a> Regjistrimi i popullsis\u00eb n\u00eb BeH, 2013 http:\/\/www.popis.gov.ba\/popis2013\/mapa\/?lang=bos<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref4\">[4]<\/a> Benjamin, W. <em>Berlin Childhood around 1900<\/em>, 1950<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Author: <em>Ena (Kuki\u0107) Kukiqi<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Ena (Kuki\u0107) Kukiqi (lindur n\u00eb vitin 1990) \u00ebsht\u00eb arkitekte dhe \u00ebsht\u00eb n\u00eb vitin e dyt\u00eb t\u00eb studimeve t\u00eb doktoratur\u00ebs p\u00ebr Arkitektur\u00ebn e Memorialeve pran\u00eb Institute of Design and Building Typology n\u00eb Grac. Ajo ka p\u00ebrfunduar arsimin formal n\u00eb qytetin e lindjes n\u00eb Sarajev\u00eb, si dhe n\u00eb Barcelon\u00eb dhe Grac. Bashk\u00eb me partnerin e vet Dinko (Jele\u010devi\u0107) Jelleviq, ajo ka fituar n\u00eb vitin 2018 \u00e7mimin Collegium Artisticum p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb dhe n\u00eb vitin 2019 \u00e7mimin Ideja m\u00eb e Mir\u00eb. Puna e tyre n\u00eb konkurse t\u00eb ndryshme u ka sjell\u00eb shum\u00eb \u00e7mime nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe vendore. Teza e masterit t\u00eb En\u00ebs p\u00ebr arkitektur\u00ebn e kujtes\u00ebs fitoi \u00e7mimin austriak GAD n\u00eb vitin 2018 dhe \u00ebsht\u00eb p\u00ebrzgjedhur si finaliste p\u00ebr Archiprix Biennale 2019. Puna e saj p\u00ebrqendrohet tek ballafaqimi me fragmentet hap\u00ebsinore t\u00eb kujtes\u00ebs kolektive si n\u00eb teori, ashtu edhe n\u00eb praktik\u00eb pran\u00eb HoG Architektur studio. Ajo merr pjes\u00eb aktive n\u00eb diskutimet publike p\u00ebr k\u00ebt\u00eb tem\u00eb duke shkruar p\u00ebr disa OJQ n\u00eb BeH.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Arkitektura e memorialeve t\u00eb pasluft\u00ebs n\u00eb Ballkan mund t\u00eb p\u00ebrshkruhet si kujtes\u00eb selektive n\u00eb form\u00eb materiale: ajo kryesisht pasqyron perspektiv\u00ebn mono-komb\u00ebtare t\u00eb ngjarjes q\u00eb memorizon q\u00eb \u00ebsht\u00eb agjenti aktiv p\u00ebr thellimin e ndasive dhe ngecjen e procesit t\u00eb pajtimit. Deri n\u00eb vitin 2016 ka patur 2,100 memoriale t\u00eb regjistruara p\u00ebr viktimat civile ose ushtar\u00ebt nga lufta e fundit n\u00eb Bosnje [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2274,"comment_status":"open","ping_status":"publish","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_editorskit_title_hidden":false,"_editorskit_reading_time":0,"_editorskit_is_block_options_detached":false,"_editorskit_block_options_position":"{}","footnotes":""},"categories":[58],"tags":[],"class_list":["post-3179","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog-al"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.1 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Nd\u00ebrtimi i kujtes\u00ebs - DWP-BALKAN<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Nd\u00ebrtimi i kujtes\u00ebs - DWP-BALKAN\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Arkitektura e memorialeve t\u00eb pasluft\u00ebs n\u00eb Ballkan mund t\u00eb p\u00ebrshkruhet si kujtes\u00eb selektive n\u00eb form\u00eb materiale: ajo kryesisht pasqyron perspektiv\u00ebn mono-komb\u00ebtare t\u00eb ngjarjes q\u00eb memorizon q\u00eb \u00ebsht\u00eb agjenti aktiv p\u00ebr thellimin e ndasive dhe ngecjen e procesit t\u00eb pajtimit. Deri n\u00eb vitin 2016 ka patur 2,100 memoriale t\u00eb regjistruara p\u00ebr viktimat civile ose ushtar\u00ebt nga lufta e fundit n\u00eb Bosnje [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/ndertimi-i-kujteses\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"DWP-BALKAN\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-07-30T00:57:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-01-03T00:58:17+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/BP1105~1.JPG\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"498\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"553\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"DWPBALKAN\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"DWPBALKAN\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/ndertimi-i-kujteses\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/ndertimi-i-kujteses\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"DWPBALKAN\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/94e01f70a9f8ac0de7af6559b5fc802d\"},\"headline\":\"Nd\u00ebrtimi i kujtes\u00ebs\",\"datePublished\":\"2019-07-30T00:57:00+00:00\",\"dateModified\":\"2022-01-03T00:58:17+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/ndertimi-i-kujteses\\\/\"},\"wordCount\":1721,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/ndertimi-i-kujteses\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/12\\\/BP1105~1.JPG\",\"articleSection\":[\"Kolumnet\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/ndertimi-i-kujteses\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/ndertimi-i-kujteses\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/ndertimi-i-kujteses\\\/\",\"name\":\"Nd\u00ebrtimi i kujtes\u00ebs - DWP-BALKAN\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/ndertimi-i-kujteses\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/ndertimi-i-kujteses\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/12\\\/BP1105~1.JPG\",\"datePublished\":\"2019-07-30T00:57:00+00:00\",\"dateModified\":\"2022-01-03T00:58:17+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/94e01f70a9f8ac0de7af6559b5fc802d\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/ndertimi-i-kujteses\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/ndertimi-i-kujteses\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/ndertimi-i-kujteses\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/12\\\/BP1105~1.JPG\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/12\\\/BP1105~1.JPG\",\"width\":498,\"height\":553},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/ndertimi-i-kujteses\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Nd\u00ebrtimi i kujtes\u00ebs\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/\",\"name\":\"DWP-BALKAN\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/94e01f70a9f8ac0de7af6559b5fc802d\",\"name\":\"DWPBALKAN\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/860e14507555fe53536d2bd5f0f8121391672605a7c1af4ce2d1ba6ca58de406?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/860e14507555fe53536d2bd5f0f8121391672605a7c1af4ce2d1ba6ca58de406?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/860e14507555fe53536d2bd5f0f8121391672605a7c1af4ce2d1ba6ca58de406?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"DWPBALKAN\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/author\\\/dwpbalkan\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nd\u00ebrtimi i kujtes\u00ebs - DWP-BALKAN","robots":{"index":"noindex","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Nd\u00ebrtimi i kujtes\u00ebs - DWP-BALKAN","og_description":"Arkitektura e memorialeve t\u00eb pasluft\u00ebs n\u00eb Ballkan mund t\u00eb p\u00ebrshkruhet si kujtes\u00eb selektive n\u00eb form\u00eb materiale: ajo kryesisht pasqyron perspektiv\u00ebn mono-komb\u00ebtare t\u00eb ngjarjes q\u00eb memorizon q\u00eb \u00ebsht\u00eb agjenti aktiv p\u00ebr thellimin e ndasive dhe ngecjen e procesit t\u00eb pajtimit. Deri n\u00eb vitin 2016 ka patur 2,100 memoriale t\u00eb regjistruara p\u00ebr viktimat civile ose ushtar\u00ebt nga lufta e fundit n\u00eb Bosnje [&hellip;]","og_url":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/ndertimi-i-kujteses\/","og_site_name":"DWP-BALKAN","article_published_time":"2019-07-30T00:57:00+00:00","article_modified_time":"2022-01-03T00:58:17+00:00","og_image":[{"width":498,"height":553,"url":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/BP1105~1.JPG","type":"image\/jpeg"}],"author":"DWPBALKAN","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"DWPBALKAN","Est. reading time":"7 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/ndertimi-i-kujteses\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/ndertimi-i-kujteses\/"},"author":{"name":"DWPBALKAN","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/#\/schema\/person\/94e01f70a9f8ac0de7af6559b5fc802d"},"headline":"Nd\u00ebrtimi i kujtes\u00ebs","datePublished":"2019-07-30T00:57:00+00:00","dateModified":"2022-01-03T00:58:17+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/ndertimi-i-kujteses\/"},"wordCount":1721,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/ndertimi-i-kujteses\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/BP1105~1.JPG","articleSection":["Kolumnet"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/ndertimi-i-kujteses\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/ndertimi-i-kujteses\/","url":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/ndertimi-i-kujteses\/","name":"Nd\u00ebrtimi i kujtes\u00ebs - DWP-BALKAN","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/ndertimi-i-kujteses\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/ndertimi-i-kujteses\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/BP1105~1.JPG","datePublished":"2019-07-30T00:57:00+00:00","dateModified":"2022-01-03T00:58:17+00:00","author":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/#\/schema\/person\/94e01f70a9f8ac0de7af6559b5fc802d"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/ndertimi-i-kujteses\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/ndertimi-i-kujteses\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/ndertimi-i-kujteses\/#primaryimage","url":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/BP1105~1.JPG","contentUrl":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/BP1105~1.JPG","width":498,"height":553},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/ndertimi-i-kujteses\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Nd\u00ebrtimi i kujtes\u00ebs"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/#website","url":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/","name":"DWP-BALKAN","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/#\/schema\/person\/94e01f70a9f8ac0de7af6559b5fc802d","name":"DWPBALKAN","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/860e14507555fe53536d2bd5f0f8121391672605a7c1af4ce2d1ba6ca58de406?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/860e14507555fe53536d2bd5f0f8121391672605a7c1af4ce2d1ba6ca58de406?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/860e14507555fe53536d2bd5f0f8121391672605a7c1af4ce2d1ba6ca58de406?s=96&d=mm&r=g","caption":"DWPBALKAN"},"url":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/author\/dwpbalkan\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3179","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3179"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3179\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3180,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3179\/revisions\/3180"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2274"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3179"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3179"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3179"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}