{"id":3743,"date":"2021-10-27T11:01:00","date_gmt":"2021-10-27T11:01:00","guid":{"rendered":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/?p=3743"},"modified":"2022-01-13T11:02:04","modified_gmt":"2022-01-13T11:02:04","slug":"memorializimi-i-se-tashmes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/memorializimi-i-se-tashmes\/","title":{"rendered":"Memorializimi i s\u00eb tashmes"},"content":{"rendered":"<div style=\"margin-top: 0px; margin-bottom: 0px;\" class=\"sharethis-inline-share-buttons\" ><\/div>\n<p>Photos by: Adela Jusi\u0107<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebrshkrimi i fashizmit nga Benedeto Kro\u00e7e si \u201cs\u00ebmundje morale bashk\u00ebkohore\u201d mund t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si pik\u00ebnisja p\u00ebr t\u00eb reflektuar rreth dukuris\u00eb s\u00eb ngritjes masive t\u00eb monumenteve revizioniste, negacioniste dhe kleriko-fashiste kudo n\u00ebp\u00ebr Bosnje e Hercegovin\u00eb. K\u00ebto monumente duket se memorializojn\u00eb t\u00eb tashmen n\u00eb vend se t\u00eb kaluar\u00ebn. Q\u00ebllimi i tyre \u00ebsht\u00eb t\u2019i impresionoj\u00eb ose frik\u00ebsoj\u00eb vizitor\u00ebt. N\u00eb terma edukativo-patriarkal\u00eb, q\u00ebllimi i tyre \u00ebsht\u00eb t\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb si paralajm\u00ebrim p\u00ebr t\u00eb kontrolluar dhe parandaluar krijimin e narrativave t\u00eb reja progresiste. K\u00ebshtu, ata i \u201clargojn\u00eb\u201d njer\u00ebzit dhe brezat e rinj nga rruga drejt pajtimit, pranimit t\u00eb fajit, konstatimit t\u00eb paansh\u00ebm dhe shkencor t\u00eb fakteve dhe historia e konfliktit, q\u00eb si e till\u00eb mund t\u00eb jet\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb: histori gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse.<\/p>\n\n\n\n<p>Prandaj, revizionist\u00ebt dhe negacionist\u00ebt q\u00ebndrojn\u00eb pran\u00eb metod\u00ebs tradicionale t\u00eb memorializimit. Ata parap\u00eblqejn\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtojn\u00eb monumente me materiale q\u00eb nuk prishen, t\u00eb ngurta, si betoni, mermeri, \u00e7eliku dhe bronzi. K\u00ebta monumente mb\u00ebshtesin iden\u00eb ushtarake t\u00eb pushtimit dhe ndarjes territoriale. Nga ana tjet\u00ebr, trendet e reja globale t\u00eb memorializimit shkojn\u00eb drejt zgjidhjeve konceptuale dhe qasjeve t\u00eb vet\u00ebdij\u00ebsuara dhe t\u00eb q\u00ebndrueshme ekologjike. Q\u00ebllimi i k\u00ebtyre t\u00eb fundit \u00ebsht\u00eb krijimi i hap\u00ebsir\u00ebs dinamike q\u00eb inkurajon gjith\u00ebp\u00ebrfshirjen dhe t\u2019u p\u00ebrgjigjet nevojave gjithnj\u00eb n\u00eb ndryshim t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr fat t\u00eb keq, nj\u00eb shembull i palakmuesh\u00ebm i memorializimit shovinist u shfaq rishtazi n\u00eb qytez\u00ebn Stari Brod, rreth pes\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb kilometra p\u00ebrgjat\u00eb Kanionit t\u00eb Drin\u00ebs, pran\u00eb Vishegradit. N\u00eb mes t\u00eb natyr\u00ebs s\u00eb bukur dhe t\u00eb paprekur, arkitekti Novica Motika projektoi dhe skulptori Bojan Mikuliq krijoi nj\u00eb vep\u00ebr arti t\u00ebr\u00ebsisht ki\u00e7, duke vendosur 27 statuja bronzi mbi Drina. Ky krijim mb\u00ebshtetet tek fuqia e frik\u00ebs. Ai vepron si nxit\u00ebs shum\u00eb efikas i vizioneve t\u00eb frikshme p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb ardhme t\u00eb pasigurt\u00eb p\u00ebr nj\u00eb popull t\u00eb shtypur (n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, serb\u00ebt) n\u00ebse ata joshen nga sharmi i jet\u00ebs shum\u00ebetnike. Nj\u00eb kish\u00ebz e krishter\u00eb ortodokse dhe nj\u00eb qend\u00ebr memoriale prej betoni mbajn\u00eb emrat e 6,000 viktimave t\u00eb krimeve t\u00eb \u201custash\u00ebve, mysliman\u00ebve dhe partizan\u00ebve\u201d. K\u00ebta emra jan\u00eb gdhendur mbi t\u00eb gjith\u00eb murin e nd\u00ebrtuar pran\u00eb skulpturave.<\/p>\n\n\n\n<p>Motika dhe Novakoviqi jan\u00eb frym\u00ebzuar posa\u00e7\u00ebrisht nga nj\u00eb ngjarje e aluduar n\u00eb vitin 1942. Fjala \u00ebsht\u00eb p\u00ebr vet\u00ebvrasjen e paregjistruar t\u00eb 320 virgj\u00ebreshave, gra pa mbrojtje nga burrat, q\u00eb vendos\u00ebn bashk\u00ebrisht t\u00eb hidhen n\u00eb Drina p\u00ebr t\u00eb \u201cshp\u00ebtuar nderin e tyre\u201d dhe t\u00eb mos p\u00ebrdhunoheshin nga ushtar\u00ebt e nj\u00eb etnie, kombi apo feje tjet\u00ebr. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb vep\u00ebr, Motika ka marr\u00eb Medaljen e Popullit nga Presidenti i Republika Srpskas, Zeljka Cvijanoviq<a href=\"#_ftn1\"><sup>[1]<\/sup><\/a> n\u00eb shenj\u00eb mir\u00ebnjohjeje p\u00ebr dizajnin v\u00ebrtet kreativ dhe t\u00eb p\u00ebrshtatsh\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"..\/kcfinder\/upload\/images\/BP17\/BP17%20Quote%20Nermina%20Trbojna%20ALB.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Duke qen\u00eb se ky \u2018gjenocid\u2019 n\u00eb Stari Brod nuk \u00ebsht\u00eb regjistruar kurr\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb n\u00eb asnj\u00eb prej dokumentave t\u00eb shumt\u00eb historik\u00eb q\u00eb mb\u00ebshteten nga d\u00ebshmi n\u00eb territorin e ish-Jugosllavis\u00eb dhe p\u00ebrtej, made as q\u00eb ka patur ndonj\u00eb hetim serioz p\u00ebr v\u00ebrtet\u00ebsin\u00eb e tij, ngrihen tri pyetje ky\u00e7e:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kush p\u00ebrfiton sot nga ky monument n\u00eb Stari Brod?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Skenari. Q\u00eb nga viti 2008, disa njer\u00ebz t\u00eb fuqish\u00ebm (shkenc\u00ebtar\u00eb, prift\u00ebrinj, politikan\u00eb dhe artist\u00eb) kan\u00eb pretenduar se n\u00ebp\u00ebrmjet revizionimit t\u00eb historis\u00eb dhe pa ndonj\u00eb publikim historik deri m\u00eb sot, ata kan\u00eb zbuluar se n\u00eb pranver\u00ebn e vitit 1942, mbi 6,000 civil\u00eb t\u00eb rajonit Sarajev\u00eb-Romanija dhe Podrinje u d\u00ebbuan drejt rajonit t\u00eb Stari Brodit dhe Millosheviqit dhe m\u00eb pas u vran\u00eb nga Legjionet e Zeza t\u00eb Shtetit t\u00eb Pavarur t\u00eb Kroacis\u00eb (NDH), mysliman\u00ebt dhe partizan\u00ebt. Ata gjithashtu pretendojn\u00eb se ky krim \u00ebsht\u00eb regjistruar dhe se \u2018memoriali-muzeum\u2019 \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjigja ndaj heshtjes q\u00eb e ka pasur k\u00ebt\u00eb gjenocid. Historia e di mir\u00eb se udh\u00ebheq\u00ebsia e NDH-s\u00eb ka patur nj\u00eb qasje shum\u00eb radikale ndaj popullsis\u00eb jokroate. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave zyrtare, n\u00eb pranver\u00ebn e vitit 1942 n\u00eb Bosnjen Lindore kan\u00eb ekzistuar 5 forca ushtarake operative: NDH, Gjermania, Italia, Serbia e Nediqit dhe partizan\u00ebt. N\u00eb at\u00eb koh\u00eb, nj\u00ebsitet \u00e7etnike n\u00ebnshkruan nj\u00eb s\u00ebr\u00eb marr\u00ebveshjesh me NDH-n\u00eb, italian\u00ebt dhe gjerman\u00ebt<a href=\"#_ftn2\"><sup>[2]<\/sup><\/a>, q\u00eb nuk do t\u00eb kishte qen\u00eb e mundur n\u00ebse do t\u00eb ishte kryer ky gjenocid. Edhe pse autor\u00ebt e monumentit pretendojn\u00eb se nj\u00ebsit\u00eb italiane nuk i kan\u00eb lejuar serb\u00ebt t\u00eb hyjn\u00eb n\u00eb Serbi, aleanca nd\u00ebrmjet ekipit italian n\u00eb Vishegrad me nj\u00ebsitet \u00e7etnike t\u00eb serb\u00ebve \u00ebsht\u00eb mbuluar n\u00eb ve\u00e7anti nga dokumentat historik\u00eb. Historia po ashtu \u00ebsht\u00eb e njohur me krimet e kryera n\u00eb Bosnjen Lindore. P\u00ebr shembull, libri <em>Bosnja Lindore n\u00eb Luft\u00ebn Popullore \u00c7lirimtare (Eastern Bosnia in the People\u2019s Liberation War), <\/em>faqja 6, 1971, thot\u00eb: \u201cDukej se \u00e7etnik\u00ebt dhe ustash\u00ebt konkurronin se kush do t\u00eb b\u00ebnte m\u00eb shum\u00eb krime, \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb p\u00ebrshkruhet, njer\u00ebzit ishin t\u00eb pambrojtur dhe forcat partizane tep\u00ebr t\u00eb pakta p\u00ebr t\u2019i ardhur dikujt n\u00eb ndihm\u00eb\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Sidoqoft\u00eb, ajo \u00e7ka historia nuk e di \u00ebsht\u00eb kjo skenografi e gjenocidit kund\u00ebr 6,000 civil\u00ebve serb\u00eb n\u00eb Stari Brod n\u00eb pranver\u00ebn e vitit 1942 t\u00eb cil\u00ebs i referohet monumenti. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb shp\u00ebrfillet se kjo skenografi ka elemente t\u00eb nj\u00eb plagjiarizmi skajshm\u00ebrisht morbid t\u00eb gjenocidit t\u00eb Srebrenic\u00ebs n\u00eb vitin 1995, duke ringjallur teorin\u00eb sipas s\u00eb cil\u00ebs mohimi dhe shfaj\u00ebsimi jan\u00eb dy an\u00eb t\u00eb s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs monedh\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kush p\u00ebrfiton sot nga skenografia e vet\u00ebvrasjes kolektive t\u00eb 320 virgj\u00ebreshave?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Skenari. 320 virgj\u00ebresha k\u00ebrcejn\u00eb n\u00eb lumin Drina t\u00eb tejbmushur n\u00eb pranver\u00ebn e vitit 1942, q\u00eb t\u00eb mos p\u00ebrdhunoheshin nga ushtar\u00ebt joserb\u00eb dhe \u2018t\u00eb ruanin nderin e tyre\u2019, apo m\u00eb sakt\u00eb, nderin e burrave t\u00eb tyre. N\u00ebse udh\u00ebheq\u00ebsia e sotme shqet\u00ebsohet kaq shum\u00eb p\u00ebr pozicionin e grave n\u00eb shoq\u00ebri, me siguri do t\u00eb kishin b\u00ebr\u00eb di\u00e7ka p\u00ebr femicidin e shpesht\u00eb, p\u00ebr dhun\u00ebn, ngacmimet seksuale dhe p\u00ebrdhunimet q\u00eb ndodhin sot. Ndoshta ata do ta kishin zgjidhur statusin e t\u00eb mbijetuarave t\u00eb dhun\u00ebs seksuale nga lufta e fundit dhe do t\u2019u kishin siguruar atyre nj\u00eb jet\u00eb me dinjtetit, apo s\u00eb paku, qasje t\u00eb leht\u00eb n\u00eb kujdes sh\u00ebndet\u00ebsor. K\u00ebshtu, do t\u00eb kishin nisur t\u2019i jepnin zgjidhje problemit n\u00eb rritje t\u00eb shtypjes s\u00eb grave n\u00eb Republika Srpska dhe Bosnje e Hercegovin\u00eb. Mir\u00ebpo, ata kan\u00eb vendosur t\u2019i \u2018zgjidhin\u2019 k\u00ebto \u00e7\u00ebshtje n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ndryshme. Pasi statujat ul\u00ebrit\u00ebse u ngulit\u00ebn mir\u00eb n\u00eb lum\u00eb, vitin vijues rituali pagan i \u2018hedhjes n\u00eb uj\u00eb p\u00ebr kryqin e shenjt\u00eb gjat\u00eb pag\u00ebzimit\u2019<a href=\"#_ftn3\"><sup>[3]<\/sup><\/a> u zhvendos pik\u00ebrisht n\u00eb vendin ku virgj\u00ebreshat kan\u00eb b\u00ebr\u00eb vet\u00ebvrasjen kolektive. Le ta imagjinojm\u00eb nj\u00eb sken\u00eb me t\u00eb rinj muskuloz\u00eb, me koka t\u00eb rruara, q\u00eb hidhen n\u00eb uj\u00eb n\u00eb mes t\u00eb dimrit p\u00ebr t\u00eb kapur kryqin e shenjt\u00eb, duke fantazuar p\u00ebr trupat e virgj\u00ebreshave t\u00eb ndershme q\u00eb i ka marr\u00eb lumi me vete, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb shpresojn\u00eb t\u00eb marrin bekimin, dhe sidomos ringjalljen e grave t\u00eb shenjt\u00ebruara nga patriarkati dhe shovinizmi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kush p\u00ebrfiton sot nga nd\u00ebrtimi i kompleksit \u2018paralajm\u00ebrues\u2019 t\u00eb humbur n\u00eb mes t\u00eb natyr\u00ebs s\u00eb mrekullueshme?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Skenari. Nd\u00ebrtimi i kompleksit memorial u financua nga eminencat gri vendase dhe fqinje<a href=\"#_ftn4\"><sup>[4]<\/sup><\/a>, nga manjat\u00ebt e amnistuar, nga udh\u00ebheq\u00ebsit e l\u00ebvizjeve radikale t\u00eb djathta, t\u00eb cil\u00ebt zbatuan politik\u00ebn e Karaxhiqit n\u00eb luft\u00ebn e fundit dhe mor\u00ebn pjes\u00eb n\u00eb krijimin e autoriteteve parastrukturore, sikurse Rajoni Autonom Serb (RAS) i Hercegovin\u00ebs. Sigurisht, ata kurr\u00eb nuk u lodh\u00ebn ta studiojn\u00eb historin\u00eb e L2B-s\u00eb, por mor\u00ebn pjes\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb aktive n\u00eb arkitektur\u00ebn e an\u00ebs s\u00eb err\u00ebt t\u00eb historis\u00eb s\u00eb re.<a href=\"#_ftn5\"><sup>[5]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Nga qyteza e Borik\u00ebs pran\u00eb Rogatic\u00ebs, deri tek &#8216;monumenti paralajm\u00ebrues&#8217;, \u00ebsht\u00eb asfaltuar rishtazi nj\u00eb rrug\u00eb e re. Agjencit\u00eb turistike t\u00eb Vishegadit ofrojn\u00eb vizit\u00eb me traget tek kompleksi. Ndoshta n\u00eb t\u00eb ardhmen e af\u00ebrt do t\u00eb jemi d\u00ebshmitar\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtimit t\u00eb komplekseve turistike shoq\u00ebruese apo t\u00eb makinerive t\u00eb ngjashme t\u00eb pastrimit t\u00eb parave, n\u00eb d\u00ebm t\u00eb burimeve t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme natyrore dhe mbi kurrizin e pun\u00ebtor\u00ebve serb\u00eb t\u00eb paguar pak, apo t\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebve t\u00eb rinj q\u00eb e fuqizojn\u00eb besimin e tyre duke u gjuajtur n\u00eb uj\u00ebrat e akullt p\u00ebr kryqin e shent\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt presin p\u00ebr vende pune si roje dhe portier\u00eb me ekipet tashm\u00eb t\u00eb formuara t\u00eb agjencive privat\u00eb t\u00eb sigurimit.<\/p>\n\n\n\n<p>Sot, procesi i b\u00ebrjes s\u00eb historis\u00eb s\u00eb p\u00ebrshtatshme \u201ct\u00eb v\u00ebrtet\u00eb\u201d nuk \u00ebsht\u00eb as i v\u00ebshtir\u00eb, as shum\u00eb i shtrenjt\u00eb. Madje kjo gj\u00eb nuk k\u00ebrkon as hulumtime, sidomos jo t\u00eb llojit shkencor, apo ndonj\u00eb p\u00ebrgatitje apo njohuri paraprake. Kushdo mund t\u00eb b\u00ebhet revizionist dhe negacionist, sikurse mund ta shohim n\u00eb shembullin e Stari Brodt dhe n\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb tjera t\u00eb t\u00eb dyja entiteteve dhe n\u00eb radh\u00ebt e tri kombeve. Kjo \u00ebsht\u00eb rruga e shkurt\u00ebr p\u00ebr t\u00eb arritur rrug\u00ebn ku maskulinitetet e militarizuar p\u00ebrballen nj\u00ebri me tjetrin, ku shpiken armiq edhe ku nuk ka t\u00eb till\u00eb dhe ku burra t\u00eb fuqish\u00ebm luftojn\u00eb beteja t\u00eb ashpra nga rehatia e kolltuk\u00ebve kund\u00ebr konspiracioneve \u2018t\u00eb liga\u2019 dhe \u2018nd\u00ebrplanetare\u2019.<\/p>\n\n\n\n<p>Nermina Trbonja \u00ebsht\u00eb sociologe dhe studente e doktoratur\u00ebs pran\u00eb ISP, Universiteti Paris Nanterre dhe hulumtuese pran\u00eb NYU Abu Dabi. Ajo i p\u00ebrket val\u00ebs s\u00eb mendimtar\u00ebve t\u00eb rinj t\u00eb interesuar n\u00eb sociologjin\u00eb kritike ushtarake dhe t\u00eb siguris\u00eb. Hulumtimi i saj fokusohet tek aspekte t\u00eb ndryshme t\u00eb kultur\u00ebs mbi baza gjinore t\u00eb strukturave ushtarake dhe paraushtarake. Ajo udh\u00ebheq nj\u00ebsin\u00eb e hulumtimit t\u00eb OTI&nbsp;p\u00ebr l\u00ebvizjet esktreme djathtiste n\u00eb BeH dhe p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 10 vjet ka qen\u00eb pjes\u00eb e familjes s\u00eb OBK-s\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Si aktiviste, ajo \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb shum\u00eb nisma lokale, rajonale dhe&nbsp; globale q\u00eb merren me \u00e7\u00ebshtje q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me temat gjinore, t\u00eb luft\u00ebs dhe periudh\u00ebn e pasluft\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref1\"><sup>[1]<\/sup><\/a> <a href=\"https:\/\/lat.rtrs.tv\/vijesti\/vijest.php?id=350133\">https:\/\/lat.rtrs.tv\/vijesti\/vijest.php?id=350133<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref2\"><sup>[2]<\/sup><\/a> Stepan\u010di\u0107, Miroslav, <em>Ofensiva e tret\u00eb e armikut n\u00eb Bosnjen Lindore, Mal t\u00eb Zi dhe Hercegovin\u00eb, par\u00eb sipas dokumetave t\u00eb armikut<\/em>, Vojnoistorijski glasnik, ed. 3., Beograd (1951); Lekovi\u0107, Mi\u0161o, <em>Marr\u00ebveshja nd\u00ebrmjet pushtuesve dhe kuisling\u00ebve p\u00ebr operacione t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta kund\u00ebr NOVJ<\/em> \u2013 Ofensiva e armikut t\u00eb tret\u00eb), Vojnoistorijski glasnik 1, Beograd, (1988); Dr. Rasim Hurem: <em>Kriza e L\u00ebvizjes Nacional-\u00c7lirimtare n\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00eb n\u00eb fund t\u00eb vitit 1941 dhe fillm t\u00eb vitit 1942. <\/em>Sarajev\u00eb 1972. f.211; Hoare, Marko Attila, <em>Gjenocidi dhe rezistenca n\u00eb Bosnjen e Hitlerit, partizan\u00ebt dhe \u00e7etnik\u00ebt 1941-1943,<\/em> Oxford University Press, Oksford, 2006; Antoni\u0107, Zdravko, <em>Kryengritja n\u00eb Bosnjen Lindore dhe Qendrore n\u00eb 1941,<\/em> Vojnoizdava\u010dki zavod, Beograd, (1973); Hurem, Rasim, <em>Marr\u00ebveshje t\u00eb bashk\u00ebpunimit nd\u00ebrmjet organeve shtet\u00ebrore t\u00eb Shtetit t\u00eb Pavarur t\u00eb Kroacis\u00eb dhe disa detashmente \u00e7etnike n\u00eb Bosnjen Lindore n\u00eb vitin 1942. <\/em>Kontributi: Instituti p\u00ebr Historin\u00eb e L\u00ebvizjes s\u00eb Pun\u00ebtor\u00ebve Sarajev\u00eb 2, nr. 2 (1966): f. 285-325; koleksion i dokumentave dhe t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave p\u00ebr luft\u00ebn nacional-\u00e7lirimtare n\u00eb popujve jugosllave, v\u00ebllimi XIV, libri 1, dokumenti nr. 65, f. 175; Shumanovic, Vladimir. Ngjarjet ky\u00e7e ushtarako-politike n\u00eb Bosnjen Lindore n\u00eb vitin 1942, disertacioni i doktoratur\u00ebs s\u00eb mbrojtur n\u00eb vitin 2019. Gjendet n\u00eb:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttps:\/\/repozitorij.hrstud.unizg.hr\/islandora\/object\/hrstud%3A1802\/datastream\/PDF\/view\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref3\"><sup>[3]<\/sup><\/a> <a href=\"https:\/\/www.drinapress.org\/2021\/01\/18\/bez-organizovanog-plivanja-na-bogojavljenje\/\">https:\/\/www.drinapress.org\/2021\/01\/18\/bez-organizovanog-plivanja-na-bogojavljenje\/<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref4\"><sup>[4]<\/sup><\/a> <a href=\"https:\/\/radiosarajevo.ba\/metromahala\/teme\/transkript-razgovora-karadzica-i-davidovica-iz-1991-mi-sve-redom-rusimo\/388998\">https:\/\/radiosarajevo.ba\/metromahala\/teme\/transkript-razgovora-karadzica-i-davidovica-iz-1991-mi-sve-redom-rusimo\/388998<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref5\"><sup>[5]<\/sup><\/a>Donia, Robert J.&nbsp;<em>Radovan Karaxhiqi: Arkitekti i gjenocidit t\u00eb Bosnjes<\/em>, Cambridge University Press 2014. Shtyp.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Photos by: Adela Jusi\u0107 P\u00ebrshkrimi i fashizmit nga Benedeto Kro\u00e7e si \u201cs\u00ebmundje morale bashk\u00ebkohore\u201d mund t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si pik\u00ebnisja p\u00ebr t\u00eb reflektuar rreth dukuris\u00eb s\u00eb ngritjes masive t\u00eb monumenteve revizioniste, negacioniste dhe kleriko-fashiste kudo n\u00ebp\u00ebr Bosnje e Hercegovin\u00eb. K\u00ebto monumente duket se memorializojn\u00eb t\u00eb tashmen n\u00eb vend se t\u00eb kaluar\u00ebn. Q\u00ebllimi i tyre \u00ebsht\u00eb t\u2019i impresionoj\u00eb ose frik\u00ebsoj\u00eb vizitor\u00ebt. N\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1792,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_editorskit_title_hidden":false,"_editorskit_reading_time":0,"_editorskit_is_block_options_detached":false,"_editorskit_block_options_position":"{}","footnotes":""},"categories":[810],"tags":[],"class_list":["post-3743","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-balkan-perspectives-17-alb"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Memorializimi i s\u00eb tashmes - DWP-BALKAN<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Memorializimi i s\u00eb tashmes - DWP-BALKAN\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Photos by: Adela Jusi\u0107 P\u00ebrshkrimi i fashizmit nga Benedeto Kro\u00e7e si \u201cs\u00ebmundje morale bashk\u00ebkohore\u201d mund t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si pik\u00ebnisja p\u00ebr t\u00eb reflektuar rreth dukuris\u00eb s\u00eb ngritjes masive t\u00eb monumenteve revizioniste, negacioniste dhe kleriko-fashiste kudo n\u00ebp\u00ebr Bosnje e Hercegovin\u00eb. K\u00ebto monumente duket se memorializojn\u00eb t\u00eb tashmen n\u00eb vend se t\u00eb kaluar\u00ebn. Q\u00ebllimi i tyre \u00ebsht\u00eb t\u2019i impresionoj\u00eb ose frik\u00ebsoj\u00eb vizitor\u00ebt. N\u00eb [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/memorializimi-i-se-tashmes\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"DWP-BALKAN\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-10-27T11:01:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-01-13T11:02:04+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/nermina-profilna.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"680\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"347\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"DWPBALKAN\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"DWPBALKAN\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/memorializimi-i-se-tashmes\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/memorializimi-i-se-tashmes\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"DWPBALKAN\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/94e01f70a9f8ac0de7af6559b5fc802d\"},\"headline\":\"Memorializimi i s\u00eb tashmes\",\"datePublished\":\"2021-10-27T11:01:00+00:00\",\"dateModified\":\"2022-01-13T11:02:04+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/memorializimi-i-se-tashmes\\\/\"},\"wordCount\":1981,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/memorializimi-i-se-tashmes\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/10\\\/nermina-profilna.jpg\",\"articleSection\":[\"Balkan.Perspectives #17 - ALB\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/memorializimi-i-se-tashmes\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/memorializimi-i-se-tashmes\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/memorializimi-i-se-tashmes\\\/\",\"name\":\"Memorializimi i s\u00eb tashmes - DWP-BALKAN\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/memorializimi-i-se-tashmes\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/memorializimi-i-se-tashmes\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/10\\\/nermina-profilna.jpg\",\"datePublished\":\"2021-10-27T11:01:00+00:00\",\"dateModified\":\"2022-01-13T11:02:04+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/94e01f70a9f8ac0de7af6559b5fc802d\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/memorializimi-i-se-tashmes\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/memorializimi-i-se-tashmes\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/memorializimi-i-se-tashmes\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/10\\\/nermina-profilna.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/10\\\/nermina-profilna.jpg\",\"width\":680,\"height\":347},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/memorializimi-i-se-tashmes\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Memorializimi i s\u00eb tashmes\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/\",\"name\":\"DWP-BALKAN\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/94e01f70a9f8ac0de7af6559b5fc802d\",\"name\":\"DWPBALKAN\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/860e14507555fe53536d2bd5f0f8121391672605a7c1af4ce2d1ba6ca58de406?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/860e14507555fe53536d2bd5f0f8121391672605a7c1af4ce2d1ba6ca58de406?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/860e14507555fe53536d2bd5f0f8121391672605a7c1af4ce2d1ba6ca58de406?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"DWPBALKAN\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/author\\\/dwpbalkan\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Memorializimi i s\u00eb tashmes - DWP-BALKAN","robots":{"index":"noindex","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Memorializimi i s\u00eb tashmes - DWP-BALKAN","og_description":"Photos by: Adela Jusi\u0107 P\u00ebrshkrimi i fashizmit nga Benedeto Kro\u00e7e si \u201cs\u00ebmundje morale bashk\u00ebkohore\u201d mund t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si pik\u00ebnisja p\u00ebr t\u00eb reflektuar rreth dukuris\u00eb s\u00eb ngritjes masive t\u00eb monumenteve revizioniste, negacioniste dhe kleriko-fashiste kudo n\u00ebp\u00ebr Bosnje e Hercegovin\u00eb. K\u00ebto monumente duket se memorializojn\u00eb t\u00eb tashmen n\u00eb vend se t\u00eb kaluar\u00ebn. Q\u00ebllimi i tyre \u00ebsht\u00eb t\u2019i impresionoj\u00eb ose frik\u00ebsoj\u00eb vizitor\u00ebt. N\u00eb [&hellip;]","og_url":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/memorializimi-i-se-tashmes\/","og_site_name":"DWP-BALKAN","article_published_time":"2021-10-27T11:01:00+00:00","article_modified_time":"2022-01-13T11:02:04+00:00","og_image":[{"width":680,"height":347,"url":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/nermina-profilna.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"DWPBALKAN","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"DWPBALKAN","Est. reading time":"8 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/memorializimi-i-se-tashmes\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/memorializimi-i-se-tashmes\/"},"author":{"name":"DWPBALKAN","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/#\/schema\/person\/94e01f70a9f8ac0de7af6559b5fc802d"},"headline":"Memorializimi i s\u00eb tashmes","datePublished":"2021-10-27T11:01:00+00:00","dateModified":"2022-01-13T11:02:04+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/memorializimi-i-se-tashmes\/"},"wordCount":1981,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/memorializimi-i-se-tashmes\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/nermina-profilna.jpg","articleSection":["Balkan.Perspectives #17 - ALB"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/memorializimi-i-se-tashmes\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/memorializimi-i-se-tashmes\/","url":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/memorializimi-i-se-tashmes\/","name":"Memorializimi i s\u00eb tashmes - DWP-BALKAN","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/memorializimi-i-se-tashmes\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/memorializimi-i-se-tashmes\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/nermina-profilna.jpg","datePublished":"2021-10-27T11:01:00+00:00","dateModified":"2022-01-13T11:02:04+00:00","author":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/#\/schema\/person\/94e01f70a9f8ac0de7af6559b5fc802d"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/memorializimi-i-se-tashmes\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/memorializimi-i-se-tashmes\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/memorializimi-i-se-tashmes\/#primaryimage","url":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/nermina-profilna.jpg","contentUrl":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/nermina-profilna.jpg","width":680,"height":347},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/memorializimi-i-se-tashmes\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Memorializimi i s\u00eb tashmes"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/#website","url":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/","name":"DWP-BALKAN","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/#\/schema\/person\/94e01f70a9f8ac0de7af6559b5fc802d","name":"DWPBALKAN","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/860e14507555fe53536d2bd5f0f8121391672605a7c1af4ce2d1ba6ca58de406?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/860e14507555fe53536d2bd5f0f8121391672605a7c1af4ce2d1ba6ca58de406?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/860e14507555fe53536d2bd5f0f8121391672605a7c1af4ce2d1ba6ca58de406?s=96&d=mm&r=g","caption":"DWPBALKAN"},"url":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/author\/dwpbalkan\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3743","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3743"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3743\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3744,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3743\/revisions\/3744"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1792"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3743"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3743"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3743"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}