{"id":7138,"date":"2022-11-04T10:29:10","date_gmt":"2022-11-04T10:29:10","guid":{"rendered":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/?p=7138"},"modified":"2022-11-04T10:29:25","modified_gmt":"2022-11-04T10:29:25","slug":"pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\/","title":{"rendered":"<strong>(Pa)fuqia e muzeve dhe hap\u00ebsirave t\u00eb liris\u00eb n\u00eb proceset e ballafaqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn<\/strong>"},"content":{"rendered":"<div style=\"margin-top: 0px; margin-bottom: 0px;\" class=\"sharethis-inline-share-buttons\" ><\/div>\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>(Bazuar tek prezantimi i titulluar \u201cMuzet\u00eb n\u00eb vij\u00ebn e par\u00eb t\u00eb frontit.<\/strong> <strong>Fuqia e muzeve gjat\u00eb ballafaqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn e v\u00ebshtir\u00eb: rasti i Muzeut t\u00eb Historis\u00eb s\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00ebs\u201d, konferenca e p\u00ebrgjithshme e ICOM, Prag\u00eb, gusht 2022.)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cDikur ishim si jeni ju dhe ju do t\u00eb jeni si jemi ne tani\u2026\u201d. U p\u00ebrpoqa me ngatht\u00ebsi ta perifrazoja shenj\u00ebn mbi nj\u00eb gur mesjetar boshnjak teksa bisedoja me koleg\u00ebt e mi nga Ukraina gjat\u00eb konferenc\u00ebs s\u00eb p\u00ebrvitshme nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb ICOM (K\u00ebshilli Nd\u00ebrkomb\u00ebtar i Muzeve). K\u00ebt\u00eb vit, konferenca mblodhi n\u00eb Prag\u00eb mbi dy mij\u00eb punonj\u00ebs t\u00eb muzeve nga e gjith\u00eb bota. Fokusi i konferenc\u00ebs ishte tek solidariteti me Ukrain\u00ebn dhe tek prezantimet rreth trash\u00ebgimis\u00eb kulturore t\u00eb rrezikuar dhe t\u00eb rr\u00ebnuar n\u00eb vendin e shkat\u00ebrruar nga lufta. \u00cbsht\u00eb di\u00e7ka pozitive q\u00eb komuniteti bot\u00ebror i muzeve reagoi ndaj atij realiteti shoq\u00ebror dhe i kushtoi v\u00ebmendje tem\u00ebs s\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb. Megjithat\u00eb, duhet p\u00ebrmendur se stafi nga Rusia nuk mori pjes\u00eb n\u00eb konferenc\u00eb, edhe pse pjes\u00ebmarrja e tyre nuk ishte e ndaluar zyrtarisht. Po ashtu, ishte prek\u00ebse t\u2019i d\u00ebgjoje koleg\u00ebt tan\u00eb ukrain\u00ebs t\u00eb cil\u00ebt, disi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb naive p\u00ebr vesh\u00ebt me p\u00ebrvoj\u00eb t\u00eb boshnjak\u00ebve (kan\u00eb ende koh\u00eb t\u00eb vet\u00ebdij\u00ebsohen), por me shum\u00eb energji dhe angazhim, fol\u00ebn p\u00ebr trash\u00ebgimin\u00eb e humbur, p\u00ebr koleksionet e rrezikuara, p\u00ebr nevoj\u00ebn p\u00ebr dokumentim, hart\u00ebzim, shp\u00ebtim, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb prisnin mir\u00ebkuptimin dhe p\u00ebrkrahjen e koleg\u00ebve t\u00eb tyre nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb. Vazhdimisht m\u00eb vinte nd\u00ebr mend \u201cdikur ishim si jeni ju dhe ju do t\u00eb jeni si jemi ne tani \u2026\u201d dhe nuk mund ta ndalja veten, ndaj shtova \u201cjo vet\u00ebm q\u00eb ne e kuptojm\u00eb t\u00eb tashmen tuaj, por me siguri mund ta ndjejm\u00eb edhe t\u00eb ardhmen tuaj, sepse me siguri nuk do t\u00eb jet\u00eb paqja; mos u mb\u00ebshtesni shum\u00eb tek komuniteti nd\u00ebrkomb\u00ebtar, \u00e7\u00ebshtja \u00ebsht\u00eb se \u00e7far\u00eb do t\u00eb ndodh\u00eb me muzet\u00eb dhe thesaret tuaja kulturore\u201d, kjo vazhdimisht m\u00eb vinte n\u00eb mendje. Sidoqoft\u00eb, ideja nuk ishte t\u00eb p\u00ebrhapja disfatiz\u00ebm, por t\u00eb arsyetoja ftes\u00ebn n\u00eb konferenc\u00eb, q\u00eb kishte ardhur me synimin p\u00ebr t\u00eb ndar\u00eb p\u00ebrvojat se si nj\u00eb muze, q\u00eb ishte n\u00eb vij\u00ebn e par\u00eb t\u00eb frontit n\u00eb Sarajev\u00ebn e rrethuar, sot e p\u00ebrdor muzeologjin\u00eb p\u00ebr t\u2019u ballafaquar me at\u00eb periudh\u00eb dhe se si ai punon n\u00eb fush\u00ebn e ballafaqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn. Mir\u00ebpo q\u00eb n\u00eb fillim, si rezultat i vet\u00ebreflektimit dhe pik\u00ebpyetjeve t\u00eb vazhdueshme, u paraqit\u00ebn pyetje t\u00ebr\u00ebsisht legjitime dhe t\u00eb logjikshme: a \u00ebsht\u00eb reale t\u00eb pres\u00ebsh q\u00eb muzet\u00eb mund t\u00eb ofrojn\u00eb qasje t\u00eb ndryshme nga ajo \u00e7ka e p\u00ebrb\u00ebn narrativ\u00ebn mbizot\u00ebruese p\u00ebr krijimin e identitetit politik\/komb\u00ebtar t\u00eb nj\u00eb komuniteti? Sa munden muzet\u00eb, t\u00eb themeluar dhe t\u00eb mb\u00ebshtetur nga elitat politike q\u00eb krijojn\u00eb kujtes\u00ebn politike dhe memorializimin n\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb pas konflikteve, t\u00eb ballafaqohen me t\u00eb kaluar\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kritike? A mundet nj\u00eb muze t\u00eb jet\u00eb v\u00ebrtet n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb, sikurse dikton p\u00ebrkufizimi i ri i ICOM, apo thjesht \u00ebsht\u00eb m\u00eb e logjikshme p\u00ebr t\u00eb q\u00eb t\u00eb jet\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb shtetit q\u00eb e ushqen? Meq\u00eb t\u00eb gjitha k\u00ebto pyetje haptazi aludojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrgjigje jooptimiste, pyetja tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb: sa mundet nj\u00eb muze t\u00eb jet\u00eb faktor relevant n\u00eb shoq\u00ebri kur \u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr procesin e ballafaqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Muzeu i \u00c7lirimit t\u00eb Popullit, m\u00eb von\u00eb Muzeu i Revolucionit dhe sot, Muzeu i Historis\u00eb s\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00ebs u themelua me q\u00ebllimin p\u00ebr ta p\u00ebrdorur narrativ\u00ebn e Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore q\u00eb sapo kishte p\u00ebrfunduar p\u00ebr t\u2019i sh\u00ebrbyer shtetit n\u00eb procesin e nd\u00ebrtimit t\u00eb identitetit t\u00eb komunitetit t\u00eb ri jugosllav. Kjo narrativ\u00eb bazohej n\u00eb parimet dhe vlerat e antifashizmit, v\u00ebllaz\u00ebris\u00eb dhe bashkimit t\u00eb popujve, pra, bashk\u00ebsis\u00eb dhe solidaritetit, vlera k\u00ebto pozitive, por q\u00eb megjithat\u00eb nuk lejonin q\u00eb temat e ndjeshme nga e kaluara t\u00eb hapeshin dhe t\u00eb viheshin n\u00eb pik\u00ebpyetje, p\u00ebrfshir\u00eb gjith\u00e7ka q\u00eb nuk p\u00ebrputhej me politik\u00ebn zyrtare t\u00eb shtetit jugosllav.<a href=\"#_ftn1\" id=\"_ftnref1\">[1]<\/a> N\u00eb momentin kur shteti jugosllav u zhduk, me t\u00eb gjitha pasojat tragjike t\u00eb luft\u00ebrave n\u00eb k\u00ebto hap\u00ebsira, nevoja p\u00ebr ekzistenc\u00ebn e muzeut q\u00eb kishte krijuar mori fund bashk\u00eb me t\u00eb. Muzeu i Revolucionit mbeti pa shtet, pa q\u00ebllim p\u00ebr ekzistenc\u00ebn e tij dhe pa p\u00ebrkraje. Edhe pse muzet\u00eb si institucione shpeshher\u00eb jan\u00eb t\u00eb ngadalt\u00eb dhe konservator\u00eb, me v\u00ebshtir\u00ebsi p\u00ebr t\u2019iu p\u00ebrshtatur apo t\u00eb hapur ndaj ndryshimeve, \u00ebsht\u00eb provuar se kur \u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr mbijetes\u00eb, ata jan\u00eb jasht\u00ebzakonisht vital\u00eb dhe n\u00eb fakt, u mbijetojn\u00eb sistemeve, ideologjive dhe politikave q\u00eb i kan\u00eb themeluar (m\u00eb s\u00eb shpeshti, n\u00ebse sistemi pasues ka interes n\u00eb funksionin dhe rolin e ri t\u00eb muzeut dhe n\u00ebse \u00ebsht\u00eb e mundur q\u00eb nj\u00eb transformim i till\u00eb t\u00eb ndodh\u00eb). I till\u00eb \u00ebsht\u00eb shembulli i Muzeut t\u00eb Historis\u00eb s\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00ebs, q\u00eb jo vet\u00ebm ka mbijetuar, por edhe ka evoluar, pavar\u00ebsisht se u braktis nga politika zyrtare. Ose ndoshta pik\u00ebrisht fal\u00eb largimit nga politikat zyrtare. Ky faktor ka dal\u00eb t\u00eb jet\u00eb ky\u00e7 p\u00ebr institucionin q\u00eb t\u00eb fillonte t\u00eb k\u00ebrkonte mund\u00ebsi alternative dhe t\u00eb gjente nj\u00eb rrug\u00eb q\u00eb nuk e refuzonte t\u00eb kaluar\u00ebn, por as nuk p\u00ebrfitonte prej saj. Sa i p\u00ebrket politik\u00ebs s\u00eb hapjes, transformimi nga \u201ci askujt\u201d tek \u201ci t\u00eb gjith\u00ebve\u201d, pra n\u00eb nj\u00eb muze p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb dhe krijimi i hap\u00ebsir\u00ebs p\u00ebr dialog konstruktiv rreth s\u00eb kaluar\u00ebs, Muzeu me durim po e nd\u00ebrton pozicionin dhe reputacionin e tij si institucion relevant jo vet\u00ebm n\u00eb nivel lokal, por edhe n\u00eb sken\u00ebn rajonale dhe at\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<a href=\"#_ftn2\" id=\"_ftnref2\">[2]<\/a> Nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00ebzimi, pra mb\u00ebshtetja tek partneritetet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, shk\u00ebmbimi i njohurive dhe p\u00ebrvojave me shoq\u00ebri t\u00eb tjera t\u00eb dala nga konfliktet dhe me proceset e tyre t\u00eb ballafaqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn e kan\u00eb ndihmuar jasht\u00eb mase t\u00eb dal\u00eb jasht\u00eb kornizave lokale, kufizuese dhe t\u00eb shqyrtoj\u00eb perspektiva m\u00eb t\u00eb gjera.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"577\" src=\"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Elma-ALB-1024x577.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7139\" srcset=\"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Elma-ALB-1024x577.png 1024w, https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Elma-ALB-300x169.png 300w, https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Elma-ALB-768x433.png 768w, https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Elma-ALB.png 1365w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mbi nj\u00ebzet\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb, Muzeu i Historis\u00eb s\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00ebs nisi t\u00eb punoj\u00eb p\u00ebr historin\u00eb m\u00eb t\u00eb re t\u00eb Sarajev\u00ebs dhe t\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00ebs, m\u00eb sakt\u00ebsisht p\u00ebr periudh\u00ebn nd\u00ebrmjet viteve 1992 dhe 1995, duke u b\u00ebr\u00eb k\u00ebshtu pionier i hulumtimit dhe studimeve t\u00eb muzeologjis\u00eb p\u00ebr rrethimin e Sarajev\u00ebs. Si pasuesi i muzeumit i cili, q\u00eb nga themelimi i vet n\u00eb vitin 1945, ishte angazhuar n\u00eb studimin dhe ruajtjen e L2B p\u00ebr pothuajse pes\u00ebdhjet\u00eb vjet, vijim\u00ebsia logjike e pun\u00ebs dukej se fokusohej tek lufta gjat\u00eb viteve n\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb dhe tek mbledhja dhe hulumtimi i materialit t\u00eb ri. K\u00ebshtu, n\u00eb vitin 2002 u krijua koleksioni dhe ekspozita \u201cSarajeva e rrethuar\u201d q\u00eb u hap n\u00eb prill 2003. Mir\u00ebpo vet\u00ebm pik\u00ebnisja, pra tema e luft\u00ebs, ishte e nj\u00ebjta. Gjith\u00e7ka tjet\u00ebr ishte krejt\u00ebsisht e ndryshme. Ndryshe nga narrativa kryesore p\u00ebr luft\u00ebn heroike gjat\u00eb L2B, ekspozita \u201cSarajeva e rrethuar\u201d fokusohej tek qytetar\u00ebt gjat\u00eb rrethimit, tek jet\u00ebt e tyre t\u00eb p\u00ebrditshme, tek kreativiteti, fuqia dhe vullneti p\u00ebr t\u00eb mbijetuar, tek rezistenca kulturore dhe qytetare e individ\u00ebve dhe kolektivit. K\u00ebt\u00eb e b\u00ebn duke paraqitur burime historike par\u00ebsore, objekte autentike, fotografi, dokumente dhe rr\u00ebfime t\u00eb qytetar\u00ebve q\u00eb i kan\u00eb dhuruar objekte muzeumit. Fokusi tek jeta e p\u00ebrditshme dhe tek jeta e njer\u00ebzve t\u00eb thjesht\u00eb, n\u00eb vend t\u00eb historis\u00eb politike dhe ushtarake, ishe vendim i nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar qasjen ndaj t\u00eb kaluar\u00ebs s\u00eb v\u00ebshtir\u00eb dhe traumatike dhe nj\u00eb nga strategjit\u00eb p\u00ebr veprim konstruktiv.<a href=\"#_ftn3\" id=\"_ftnref3\">[3]<\/a> Mbledhja e objekteve origjinale dhe e rr\u00ebfimeve direkt nga qytetar\u00ebt e Sarajev\u00ebs (m\u00eb von\u00eb edhe nga pjes\u00ebtar\u00ebt e familjeve t\u00eb tyre, pra pjes\u00ebtar\u00ebt e brezit t\u00eb dyt\u00eb) rreth jet\u00ebs n\u00ebn rrethim, i fuqizon lidhjet me komunitetin lokal, fuqizon ndjesin\u00eb e p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb, pjes\u00ebmarr\u00ebsjes dhe pron\u00ebsis\u00eb mbi narrativ\u00ebn historike. Ky lloj i procesit ka gjithashtu rol terapeutik dhe i kontribuon sh\u00ebrimit t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nj\u00eb tjet\u00ebr udh\u00ebzues me r\u00ebnd\u00ebsi n\u00eb procesin e pun\u00ebs me tema t\u00eb ndjeshme, \u00e7\u00ebshtje t\u00eb gjenocidit, mizorive, viktimave dhe kryesve, \u00ebsht\u00eb mb\u00ebshtetja tek faktet e konstatuara q\u00eb p\u00ebrdoren si prova (p\u00ebr ne, burimet historike) n\u00eb gjykimet para Gjykat\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr ish-Jugosllavin\u00eb, Gjykata Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Drejt\u00ebsis\u00eb dhe gjykatat vendore, si dhe p\u00ebr hulumtuesit dhe partner\u00ebt e angazhuar n\u00eb hulumtime t\u00eb arkivave. Nj\u00eb shembull i till\u00eb ishte 25 vjetori i gjenocidit n\u00eb Srebrenic\u00eb. Parulla e fushat\u00ebs s\u00eb madhe rajonale ishte \u201cSrebrenica 25: bashk\u00eb kund\u00ebr virusit t\u00eb mohimit\u201d. Ajo udh\u00ebhiqej nga nj\u00eb prej partner\u00ebve strategjik\u00eb t\u00eb Muzeut dhe ndoshta eksperti m\u00eb i mir\u00eb rreth pun\u00ebs s\u00eb Gjykat\u00ebs s\u00eb Hag\u00ebs dhe arkivimit, SENSE \u2013 Qendra p\u00ebr Drejt\u00ebsi Tranzicionale, q\u00eb b\u00ebri bashk\u00eb organizata t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb civile nga Bosnje e Hercegovina, Kroacia, Serbia, Mali i Zi dhe Kosova (Muzeu i Historis\u00eb s\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00ebs ishte i vetmi muze n\u00eb radh\u00ebt e partner\u00ebve), duke rezultuar n\u00eb aktivitete t\u00eb sinkronizuara n\u00eb rajon dhe n\u00eb ekspozit\u00ebn \u201cSrebrenica: gjenocidi n\u00eb tet\u00eb akte\u201d n\u00eb Muzeun e Historis\u00eb s\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00ebs (dhe n\u00eb Pula). Shfryt\u00ebzimi i dokumentave, raporteve t\u00eb gjykimeve, materialeve q\u00eb d\u00ebshmojn\u00eb se si kan\u00eb hetuar ekspert\u00ebt e TPNJ-s\u00eb, si i kan\u00eb rind\u00ebrtuar dhe ndjekur penalisht krimet dhe gjenocidin e kryer n\u00eb Srebrenic\u00eb, t\u00eb studiuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn e muzeologjis\u00eb, i dhan\u00eb legjitimitet t\u00eb plot\u00eb trajtimit t\u00eb tem\u00ebs dhe nuk lan\u00eb shum\u00eb hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr manipulim, abuzim apo mohim.<a href=\"#_ftn4\" id=\"_ftnref4\">[4]<\/a> Koh\u00ebve t\u00eb fundit, Muzeu \u00ebsht\u00eb angazhuar n\u00eb projekte t\u00eb pavarura hulumtuese, duke u mb\u00ebshtetur tek kapacitetet e veta t\u00eb fuqizuara, me q\u00ebllimin p\u00ebr t\u00eb mbuluar disa tema nga historia e re e Bosnje e Hercegovin\u00ebs. Shembulli m\u00eb i ri \u00ebsht\u00eb trajtimi i historis\u00eb politike dhe roli i institucionit t\u00eb Presidenc\u00ebs s\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00ebs nd\u00ebrmjet viteve 1992 dhe 1995, i paraqitur n\u00ebp\u00ebrmjet dokumentave dhe materialeve t\u00eb tjera origjinale n\u00eb ekspozit\u00ebn \u201cSi t\u00eb ruhet Bosnje e Hercegovina e plot\u00eb dhe shum\u00ebetnike. Presidenca e koh\u00ebs s\u00eb luft\u00ebs s\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00ebs 1992\u20131995\u201d, e ekspozuar n\u00eb galerin\u00eb e madhe t\u00eb Muzeut n\u00eb korrik t\u00eb k\u00ebtij viti. Pak m\u00eb her\u00ebt, tema e solidaritetit nd\u00ebrkomb\u00ebtar me Bosnje e Hercegovin\u00ebn dhe qytetar\u00ebt e saj n\u00eb vitet 1992 deri 1995 u p\u00ebrpunua si tem\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn m\u00ebnyr\u00eb.<a href=\"#_ftn5\" id=\"_ftnref5\">[5]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nj\u00eb tjet\u00ebr strategji me r\u00ebnd\u00ebsi q\u00eb Muzeu e p\u00ebrdor shpesh n\u00eb qasjen e vet \u00ebsht\u00eb t\u00eb punoj\u00eb me artist\u00eb dhe ta p\u00ebrdor\u00eb artin n\u00eb procesin e ballafaqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn.<a href=\"#_ftn6\" id=\"_ftnref6\">[6]<\/a> Ka patur shum\u00eb shembuj t\u00eb k\u00ebsaj, pavar\u00ebsisht n\u00ebse artist\u00ebve u \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb mund\u00ebsia t\u00eb punojn\u00eb me burime historike dhe me material muzeal (p.sh. Vladimir Milladinoviq, koleksioni Crvena etj.) ose q\u00eb kan\u00eb k\u00ebrkuar shprehjen e vet artistike p\u00ebr t\u00eb hapur disa nga \u00e7\u00ebshtjet e ndjeshme nga e kaluara (Adela Jushiq, Lana \u00c7maj\u00e7anin, Aida Shehoviq, etc.), ose kan\u00eb ndryshuar perspektiv\u00ebn e k\u00ebndv\u00ebshtrimit t\u00eb luft\u00ebs (ekspozitat \u201cPaqja me fytyr\u00eb gruaje\u201d, \u201cArti i antiluft\u00ebs\u201d dhe t\u00eb tjer\u00eb). \u00cbsht\u00eb d\u00ebshmuar se gjuha e fuqishme dhe e sensibilizuar e artit \u00ebsht\u00eb nxit\u00ebs i fort\u00eb p\u00ebr reflektim dhe ka fuqi t\u00eb madhe terapeutike.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Duke iu rikthyer pyetjeve fillestare t\u00eb (pa)fuqis\u00eb s\u00eb muzeve si institucione q\u00eb punojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb korniz\u00eb t\u00eb caktuar politike dhe sociale dhe si reflektime t\u00eb gjendjes n\u00eb shoq\u00ebri, dhe trajtimit t\u00eb tem\u00ebs s\u00eb ballafaqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn, mund t\u00eb arrijm\u00eb n\u00eb konkluzionin se \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb thuhet dhe jorealiste t\u00eb pritet q\u00eb muzet\u00eb t\u00eb mund t\u00eb japin kontribut t\u00eb konsideruesh\u00ebm p\u00ebr ndryshimet pozitive n\u00eb shoq\u00ebri kur \u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr k\u00ebto procese. Sidoqoft\u00eb, ekziston gjithnj\u00eb nj\u00eb sfer\u00eb m\u00eb e vog\u00ebl ose m\u00eb e madhe e liris\u00eb s\u00eb veprimit dhe \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtje e vullnetit dhe kreativitetit se si t\u00eb arrihet dhe t\u00eb p\u00ebrdoret n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb konstruktive. Muzeu i Historis\u00eb s\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00ebs p\u00ebrpiqet ta p\u00ebrdor\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e pushtuar n\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb individit, komunitetit dhe shoq\u00ebris\u00eb ku vepron, duke besuar se p\u00ebrvojat dhe strategjit\u00eb e pun\u00ebs mund t\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb si shembull p\u00ebr komunitetet e tjera.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Elma Hashimbegoviq <\/strong>\u00ebsht\u00eb historiane dhe konsulente muzeale, e lindur n\u00eb Sarajev\u00eb n\u00eb vitin 1977. Ajo ka diplomuar nga Departamenti i Historis\u00eb s\u00eb Fakultetit t\u00eb Filozofis\u00eb n\u00eb Sarajev\u00eb dhe e ka marr\u00eb grad\u00ebn MA nga Departamenti p\u00ebr Studime Mesjetare pran\u00eb Universitetit t\u00eb Evrop\u00ebs Qendrore n\u00eb Budapest. Edhe studimet e doktoratur\u00ebs i ka kryer pran\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtit universitet. Q\u00eb nga viti 2001 ajo punon n\u00eb Muzeun e Historis\u00eb s\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00ebs si kuratore, ku merr pjes\u00eb n\u00eb projekte dhe instalacione t\u00eb ndryshme, p\u00ebrfshir\u00eb ekspozit\u00ebn e p\u00ebrhershme t\u00eb muzeut \u201cSarajeva e rrethuar (2002\/2003)\u201d. Q\u00eb nga viti 2013, ajo \u00ebsht\u00eb drejtoresh\u00eb e Muzeut t\u00eb Historis\u00eb s\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00ebs, ku zhvillon dhe implementon strategji dhe politika t\u00eb reja muzeale, e promovon muzen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb aktive si vend p\u00ebr hulumtime, arsimim dhe dialog konstruktiv dhe si nj\u00eb vend t\u00eb hapur p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb. Ajo \u00ebsht\u00eb redaktorja e revist\u00ebs s\u00eb muzeut <em>Facts and Artifacts<\/em> dhe e publikimeve t\u00eb tjera t\u00eb muzeut. Ajo \u00ebsht\u00eb an\u00ebtare aktive e shoqatave nd\u00ebrkomb\u00ebtare q\u00eb punojn\u00eb n\u00eb fush\u00ebn e muzeologjis\u00eb, arsimit dhe ballafaqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn (Rrjeti i Muzeve Ballkanik\u00eb, Euroclio, Laboratori i Kujtes\u00ebs etj.). Asaj i \u00ebsht\u00eb ndar\u00eb \u00e7mimi francez i Kalor\u00ebsit t\u00eb Urdh\u00ebrit t\u00eb Arteve dhe Letrave (Chevalier dans l&#8217;Ordre des Arts et des Lettres).<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref1\" id=\"_ftn1\">[1]<\/a>Krijimi i Depos s\u00eb Hapur brenda Koleksionit t\u00eb Objekteve Tredimensionale p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb hap simbolik drejt hapjes s\u00eb hap\u00ebsir\u00ebs p\u00ebr ta v\u00ebn\u00eb n\u00eb pik\u00ebpyetje n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kritike t\u00eb kaluar\u00ebn dhe trash\u00ebgimin\u00eb ton\u00eb socialiste. Rreth Depos s\u00eb Hapur, shih: Hod\u017ei\u0107, Elma, \u201cPromotion of cultural heritage through the concept of &#8216;open museum&#8217;: The Open Depot of the Historical Museum of Bosnia and Herzegovina as a space for critical questioning of socialist heritage\u201d, <em>Koleksion i artikujve <\/em><em>\u2013 Shoqata e Ekspert\u00ebve t\u00eb Informacionit, Bibliotekist\u00ebve, Arkivist\u00ebve dhe Muzeologjist\u00ebve<\/em>, 9, 2017, 45-52.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref2\" id=\"_ftn2\">[2]<\/a> Rreth Muzeut t\u00eb Historis\u00eb s\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00ebs jan\u00eb shkruar disa disertacione dhe artikuj n\u00eb drit\u00ebn e transformimit dhe rolit t\u00eb tij: Selma Harrington, <em>Other Modernism: Underpinning the Case of the History Museum of Bosnia and Herzegovina<\/em>, disertacion p\u00ebr doktoratur\u00eb (University of Strathclyde, 2020); Lana Balorda, <em>Contested Heritage and Ethics of Care in the History Museum of Bosnia and Herzegovina<\/em>, disertacion p\u00ebr MA (Eberhard Karls University of T\u00fcbingen, 2022); Chrzov\u00e1, Barbora. \u201cPerforming a difficult past in a museum: The History Museum of Bosnia and Herzegovina\u201d, <em>Slavia Meridionalis<\/em> (19), 2019, 1-19; Harrington, Selma, Dimitrijevic, Branka and Salama Ashraf M. \u201cCracks and light: observing the Resilience of the History Museum of Bosnia and Herzegovina\u201d, <em>Martor <\/em>23, 2018, 143-161.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref3\" id=\"_ftn3\">[3]<\/a>Johanna Mannergren Selimovi\u0107, \u201cThe Stuff from the Siege: Transitional Justice and the Power od Everyday Objects in Museums\u201d, <em>International Journal of Transitional Justice<\/em>, 16\/2, 2022, 220-234.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref4\" id=\"_ftn4\">[4]<\/a> https:\/\/srebrenica.sensecentar.org\/<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref5\" id=\"_ftn5\">[5]<\/a> \u201cZgjohu Evrop\u00eb. Mobilizimi i p\u00ebrkrahjes dhe solidaritet p\u00ebr Bosnje e Hercegovin\u00ebn dhe qytetar\u00ebt e saj gjat\u00eb luft\u00ebs n\u00eb 1992\u20131995\u201d, \u00ebsht\u00eb em\u00ebrtimi i ekspozit\u00ebs s\u00eb hapur n\u00eb Muze n\u00eb tetor 2021, mbi baz\u00ebn e t\u00eb cil\u00ebs m\u00eb pas u krijua platforma digjitale <a href=\"http:\/\/www.wakeupeurope.ba\">www.wakeupeurope.ba<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref6\" id=\"_ftn6\">[6]<\/a> Tiffany Fairey, Rachel Kerr, \u201cWhat Works? Creative Approaches to Transitional Justice in Bosnia and Herzegovina\u201d, <em>International Journal of Transitional Justice<\/em> 14\/1, 2020, 142-164.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(Bazuar tek prezantimi i titulluar \u201cMuzet\u00eb n\u00eb vij\u00ebn e par\u00eb t\u00eb frontit. Fuqia e muzeve gjat\u00eb ballafaqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn e v\u00ebshtir\u00eb: rasti i Muzeut t\u00eb Historis\u00eb s\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00ebs\u201d, konferenca e p\u00ebrgjithshme e ICOM, Prag\u00eb, gusht 2022.) \u201cDikur ishim si jeni ju dhe ju do t\u00eb jeni si jemi ne tani\u2026\u201d. U p\u00ebrpoqa me ngatht\u00ebsi ta perifrazoja shenj\u00ebn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":7131,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_editorskit_title_hidden":false,"_editorskit_reading_time":9,"_editorskit_is_block_options_detached":false,"_editorskit_block_options_position":"{}","footnotes":""},"categories":[1033],"tags":[],"class_list":["post-7138","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-balkan-perspectives-21-alb-balkan-perspectives-alb"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.1 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>(Pa)fuqia e muzeve dhe hap\u00ebsirave t\u00eb liris\u00eb n\u00eb proceset e ballafaqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn - DWP-BALKAN<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"(Pa)fuqia e muzeve dhe hap\u00ebsirave t\u00eb liris\u00eb n\u00eb proceset e ballafaqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn - DWP-BALKAN\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"(Bazuar tek prezantimi i titulluar \u201cMuzet\u00eb n\u00eb vij\u00ebn e par\u00eb t\u00eb frontit. Fuqia e muzeve gjat\u00eb ballafaqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn e v\u00ebshtir\u00eb: rasti i Muzeut t\u00eb Historis\u00eb s\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00ebs\u201d, konferenca e p\u00ebrgjithshme e ICOM, Prag\u00eb, gusht 2022.) \u201cDikur ishim si jeni ju dhe ju do t\u00eb jeni si jemi ne tani\u2026\u201d. U p\u00ebrpoqa me ngatht\u00ebsi ta perifrazoja shenj\u00ebn [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"DWP-BALKAN\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-11-04T10:29:10+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-11-04T10:29:25+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/rsz_foto_by_haris_hadzem.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1414\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"724\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Sunita Bosnjakovic\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Sunita Bosnjakovic\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Sunita Bosnjakovic\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/f08a443f3e961375d7d1058ca3157c3d\"},\"headline\":\"(Pa)fuqia e muzeve dhe hap\u00ebsirave t\u00eb liris\u00eb n\u00eb proceset e ballafaqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn\",\"datePublished\":\"2022-11-04T10:29:10+00:00\",\"dateModified\":\"2022-11-04T10:29:25+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\\\/\"},\"wordCount\":2740,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/11\\\/rsz_foto_by_haris_hadzem.png\",\"articleSection\":[\"Balkan.Perspectives #21 ALB\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\\\/\",\"name\":\"(Pa)fuqia e muzeve dhe hap\u00ebsirave t\u00eb liris\u00eb n\u00eb proceset e ballafaqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn - DWP-BALKAN\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/11\\\/rsz_foto_by_haris_hadzem.png\",\"datePublished\":\"2022-11-04T10:29:10+00:00\",\"dateModified\":\"2022-11-04T10:29:25+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/f08a443f3e961375d7d1058ca3157c3d\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/11\\\/rsz_foto_by_haris_hadzem.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/11\\\/rsz_foto_by_haris_hadzem.png\",\"width\":1414,\"height\":724},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"(Pa)fuqia e muzeve dhe hap\u00ebsirave t\u00eb liris\u00eb n\u00eb proceset e ballafaqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/\",\"name\":\"DWP-BALKAN\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/f08a443f3e961375d7d1058ca3157c3d\",\"name\":\"Sunita Bosnjakovic\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1423df5d0150a6d48f510bcea07b951d5bba8ed59b012cf95d0d67d320b791f9?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1423df5d0150a6d48f510bcea07b951d5bba8ed59b012cf95d0d67d320b791f9?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1423df5d0150a6d48f510bcea07b951d5bba8ed59b012cf95d0d67d320b791f9?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Sunita Bosnjakovic\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/author\\\/bosnjakovic\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"(Pa)fuqia e muzeve dhe hap\u00ebsirave t\u00eb liris\u00eb n\u00eb proceset e ballafaqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn - DWP-BALKAN","robots":{"index":"noindex","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"(Pa)fuqia e muzeve dhe hap\u00ebsirave t\u00eb liris\u00eb n\u00eb proceset e ballafaqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn - DWP-BALKAN","og_description":"(Bazuar tek prezantimi i titulluar \u201cMuzet\u00eb n\u00eb vij\u00ebn e par\u00eb t\u00eb frontit. Fuqia e muzeve gjat\u00eb ballafaqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn e v\u00ebshtir\u00eb: rasti i Muzeut t\u00eb Historis\u00eb s\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00ebs\u201d, konferenca e p\u00ebrgjithshme e ICOM, Prag\u00eb, gusht 2022.) \u201cDikur ishim si jeni ju dhe ju do t\u00eb jeni si jemi ne tani\u2026\u201d. U p\u00ebrpoqa me ngatht\u00ebsi ta perifrazoja shenj\u00ebn [&hellip;]","og_url":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\/","og_site_name":"DWP-BALKAN","article_published_time":"2022-11-04T10:29:10+00:00","article_modified_time":"2022-11-04T10:29:25+00:00","og_image":[{"width":1414,"height":724,"url":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/rsz_foto_by_haris_hadzem.png","type":"image\/png"}],"author":"Sunita Bosnjakovic","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Sunita Bosnjakovic","Est. reading time":"14 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\/"},"author":{"name":"Sunita Bosnjakovic","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/#\/schema\/person\/f08a443f3e961375d7d1058ca3157c3d"},"headline":"(Pa)fuqia e muzeve dhe hap\u00ebsirave t\u00eb liris\u00eb n\u00eb proceset e ballafaqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn","datePublished":"2022-11-04T10:29:10+00:00","dateModified":"2022-11-04T10:29:25+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\/"},"wordCount":2740,"image":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/rsz_foto_by_haris_hadzem.png","articleSection":["Balkan.Perspectives #21 ALB"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\/","url":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\/","name":"(Pa)fuqia e muzeve dhe hap\u00ebsirave t\u00eb liris\u00eb n\u00eb proceset e ballafaqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn - DWP-BALKAN","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/rsz_foto_by_haris_hadzem.png","datePublished":"2022-11-04T10:29:10+00:00","dateModified":"2022-11-04T10:29:25+00:00","author":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/#\/schema\/person\/f08a443f3e961375d7d1058ca3157c3d"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\/#primaryimage","url":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/rsz_foto_by_haris_hadzem.png","contentUrl":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/rsz_foto_by_haris_hadzem.png","width":1414,"height":724},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/pafuqia-e-muzeve-dhe-hapesirave-te-lirise-ne-proceset-e-ballafaqimit-me-te-kaluaren\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"(Pa)fuqia e muzeve dhe hap\u00ebsirave t\u00eb liris\u00eb n\u00eb proceset e ballafaqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/#website","url":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/","name":"DWP-BALKAN","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/#\/schema\/person\/f08a443f3e961375d7d1058ca3157c3d","name":"Sunita Bosnjakovic","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1423df5d0150a6d48f510bcea07b951d5bba8ed59b012cf95d0d67d320b791f9?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1423df5d0150a6d48f510bcea07b951d5bba8ed59b012cf95d0d67d320b791f9?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1423df5d0150a6d48f510bcea07b951d5bba8ed59b012cf95d0d67d320b791f9?s=96&d=mm&r=g","caption":"Sunita Bosnjakovic"},"url":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/author\/bosnjakovic\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7138","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7138"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7138\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7140,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7138\/revisions\/7140"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7131"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7138"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7138"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7138"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}