{"id":7728,"date":"2023-03-27T15:54:33","date_gmt":"2023-03-27T15:54:33","guid":{"rendered":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/?p=7728"},"modified":"2023-03-27T15:55:04","modified_gmt":"2023-03-27T15:55:04","slug":"gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\/","title":{"rendered":"Gjinia dhe kujtesa p\u00ebrmes paraqitjes s\u00eb disa intervenimeve artistike koh\u00ebve t\u00eb fundit"},"content":{"rendered":"<div style=\"margin-top: 0px; margin-bottom: 0px;\" class=\"sharethis-inline-share-buttons\" ><\/div>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebndit personal, ka t\u00eb pakt\u00ebn edhe tri m\u00ebnyra t\u00eb tjera se si mund ta kujtojm\u00eb luft\u00ebn. &#8220;M\u00ebnyra e par\u00eb p\u00ebrfshin k\u00ebrkimin p\u00ebr pajtim me ish-armikun, zbutjen e konfliktit, prandaj \u00ebsht\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse. M\u00ebnyra e dyt\u00eb promovon vet\u00ebafirmimin komb\u00ebtar duke e p\u00ebrjashtuar armikun, prandaj \u00ebsht\u00eb papajtueshme dhe ekskluzive. M\u00ebnyra e tret\u00eb synon t\u00eb mbroj\u00eb nga nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim real ose i imagjinuar dhe t\u00eb laj\u00eb hesapet e vjetra &#8211; prandaj \u00ebsht\u00eb ekskluzive dhe konfrontuese n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb agresive&#8221;.<a href=\"#_ftn1\" id=\"_ftnref1\">[1]<\/a> Edhe pse, kur shohim lajmet e p\u00ebrditshme apo d\u00ebgjojm\u00eb fjalimet parazgjedhore t\u00eb politikan\u00ebve, mund t\u00eb na duket se mbisundojn\u00eb m\u00ebnyra e dyt\u00eb dhe e tret\u00eb, m\u00ebnyra e par\u00eb e kujtes\u00ebs s\u00eb luft\u00ebs ka qen\u00eb e pranishme n\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00eb, Kroaci dhe Serbi p\u00ebr 20 vitet e fundit dhe m\u00eb shum\u00eb. Bashk\u00eb me t\u00eb, ka interesim p\u00ebr t\u00eb kaluar\u00ebn dhe kujtes\u00ebn me narrativ\u00eb donimuese fem\u00ebrore dhe lokale. Ky lloj i kujtes\u00ebs p\u00ebrjetohet nga artistet, aktivistet dhe autoret, dhe do t\u00eb shtjellohet k\u00ebtu si &#8220;detyr\u00eb, jo spontane&#8221;, sikurse e shpjeton Pjer Nora (Pierre Nora) pushtimin e kujtes\u00ebs nga historia.<a href=\"#_ftn2\" id=\"_ftnref2\">[2]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Edhe pse ky tekst fokusohet tek disa nd\u00ebrhyrje artistike t\u00eb krijuara nga autore gra n\u00eb dy apo tre vitet e kaluara, do t\u00eb ishte e padrejt\u00eb t\u00eb mos p\u00ebrmendeshin emrat e disa artisteve q\u00eb luftuan kund\u00ebr harres\u00ebs, q\u00eb u ballafaquan me t\u00eb kaluar\u00ebn dhe me \u00e7\u00ebshtje t\u00eb identitetit n\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb ndryshme. P\u00ebr shembull, disa nga punimet e artistes kroate Sanja Ivekoviq mbajn\u00eb gjall\u00eb kujtes\u00ebn e grave t\u00eb persekutuara gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore. Fotografit\u00eb, instalacionet dhe format e tjera t\u00eb artit t\u00eb Shejla Kameriqit na sjellin komentet e saj sociale, kritike dhe intime nd\u00ebr t\u00eb tjera edhe p\u00ebr luft\u00ebn n\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00eb. Video e vitit 1998 &#8220;Un\u00eb jam Milica Tomiq&#8221;<a href=\"#_ftn3\" id=\"_ftnref3\">[3]<\/a> eksploron se si identitetet nd\u00ebrtohen n\u00eb nd\u00ebrlidhje me mekanizma t\u00eb nd\u00ebrlikuar, me antagonizma dhe zbraz\u00ebti. Me fjal\u00ebt e autores, &#8220;Si mund ta besoni di\u00e7ka fuqish\u00ebm, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb trupi ju thot\u00eb di\u00e7ka krejt\u00ebsisht t\u00eb ndryshme?&#8221;<a href=\"#_ftn4\" id=\"_ftnref4\">[4]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nd\u00ebrhyrja \u00ebsht\u00eb veprim q\u00eb ndryshon direkt kushtet apo procesin ekzistues dhe disa prej nd\u00ebrhyrjeve artistike q\u00eb shtjellohen n\u00eb k\u00ebt\u00eb tekst funksionojn\u00eb si nd\u00ebrhyrje t\u00eb suksesshme kirurgjike q\u00eb ndihmojn\u00eb sh\u00ebrbimin e struktur\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshm\u00ebris\u00eb son\u00eb. T\u00eb gjitha ekspozitat e p\u00ebrzgjedhura kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me grat\u00eb dhe autore t\u00eb tyre jan\u00eb grat\u00eb. Ato jan\u00eb krijuar p\u00ebraf\u00ebrsisht n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb dhe ato lidhin disa breza t\u00eb grave, q\u00eb rr\u00ebfejn\u00eb p\u00ebrvojat e tyre direkte: n\u00ebnat e Srebrenic\u00ebs, grat\u00eb viktima t\u00eb dhun\u00ebs seksuale gjat\u00eb luft\u00ebs, luft\u00ebtaret, aktivistetet p\u00ebr paqe, por edhe grat\u00eb nga Fronti Anti-Fashist (AF\u017d). A ka kuptim t&#8217;i nd\u00ebrlidhim k\u00ebto ekspozita?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Arsyeja se p\u00ebrse k\u00ebto ekspozita mund t\u00eb nd\u00ebrlidhen \u00ebsht\u00eb se n\u00eb fakt, ato tregojn\u00eb pjes\u00eb t\u00eb ndryshme t\u00eb s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs histori. Nga AF\u017d dhe \u201cnga ajo q\u00eb na ka dh\u00ebn\u00eb lufta jon\u00eb\u201d (<em>\u0160ta je nama na\u0161a borba dala<\/em>), n\u00ebp\u00ebrmjet artistes nga Beogradi e cila, me nd\u00ebrhyrjen e saj, kryen nj\u00eb &#8220;akt t\u00eb kurajos qytetare&#8221; n\u00eb kontekstin serb, tek ekspozita p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt e lindur nga p\u00ebrdhunimi n\u00eb BeH, q\u00eb hap nj\u00eb tem\u00eb tabu dhe turbullon rendin social dhe tek ekspozita q\u00eb shpalos rr\u00ebfimet e p\u00ebrditshme t\u00eb paqeb\u00ebrjes nga grat\u00eb, por edhe fytyrat luftarake t\u00eb grave. \u00c7far\u00eb i nd\u00ebrlidh k\u00ebto nd\u00ebrhyrje? Q\u00eb t\u00eb gjitha bazohen n\u00eb narrativa q\u00eb kund\u00ebrshtojn\u00eb, pak a shum\u00eb, narrativat dominuese t\u00eb mjedisit ku ato jan\u00eb krijuar. Ky mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb nga motivet p\u00ebr t&#8217;i krijuar k\u00ebto vepra.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kemi disa ekspozita t\u00eb tilla. Ekspozita e Jelena Jaqimoviqit <strong>Arkilufta: Rr\u00ebfime dhe kujtime rreth gjenocidit n\u00eb Srebrenic\u00eb<\/strong>; ekspozita <strong>\u00c7lirimi<\/strong> p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt e lindur n\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00eb si shkak i luft\u00ebs, me bashk\u00ebautore Ajna Jusiqin; ekspozita <strong>Paqja me fytyr\u00eb gruaje <\/strong>q\u00eb u krijua n\u00eb bashk\u00ebpunim me l\u00ebvizjen p\u00ebr paqe &#8220;Paqja me fytyr\u00eb gruaje&#8221; dhe Forumin e Sh\u00ebrbimit p\u00ebr Paqe Qytetare (forumZFD); ekspozita ku u shfaq\u00ebn materiale t\u00eb p\u00ebrzgjedhura nga Arkivi i Luft\u00ebs Anti-Fashiste t\u00eb Grave t\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00ebs dhe Jugosllavis\u00eb, mbledhur nga Shoqata p\u00ebr Kultur\u00eb dhe Art &#8220;Crvena&#8221; (\u201cE Kuqja\u201d) gjat\u00eb dhjet\u00eb viteve t\u00eb fundit me titullin <strong>Ne e filluam, ju p\u00ebrfundojeni&#8230; &#8211; AF\u017d 1942;<\/strong> dhe ekspozita <strong>Grat\u00eb Luft\u00ebtare n\u00eb Ushtrin\u00eb e Bosnje e Hercegovin\u00ebs<\/strong>, krijuar n\u00eb bashk\u00ebpunim me Shoqat\u00ebn &#8220;Grat\u00eb Luft\u00ebtare 92-95&#8221;, Arkiv\u00ebt e Federat\u00ebs s\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00ebs, Arkiv\u00ebt e USK dhe Muzeun Teshanj.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Idea e Derrid\u00ebs &#8220;arkivizimi e prodhon nj\u00eb ngjarje m\u00eb shum\u00eb se sa e regjistron\u201d<a href=\"#_ftn5\" id=\"_ftnref5\">[5]<\/a> mund t\u00eb nd\u00ebrlidhet fuqish\u00ebm me q\u00ebllimin e ekspozit\u00ebs &#8220;Ne e filluam, ju p\u00ebrfundojeni&#8230; &#8211; AF\u017d 1942&#8221;. Kjo ekspozit\u00eb shfaq material t\u00eb p\u00ebrzgjedhur specifikisht nga Arkiv\u00ebt e Luft\u00ebs Anti-Fashiste t\u00eb Grave t\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00ebs dhe Jugosllavis\u00eb, q\u00eb Shoqata p\u00ebr Kultur\u00eb dhe Art &#8220;Crvena&#8221; ka mbledhur gjat\u00eb dhjet\u00eb viteve t\u00eb fundit.<a href=\"#_ftn6\" id=\"_ftnref6\">[6]<\/a> &#8220;Crvena&#8221; \u00ebsht\u00eb organizat\u00eb feministe dhe majtiste nga Sarajeva, q\u00eb nd\u00ebr t\u00eb tjera, ka arkivuar d\u00ebshmi historike p\u00ebr &#8220;pun\u00ebn dhe aktivitetin e Frontit Anti-Fashist t\u00eb Grave t\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00ebs, pjes\u00ebmarrjen e grave n\u00eb Luft\u00ebn p\u00ebr \u00c7lirim Komb\u00ebtar dhe nd\u00ebrtimin e Jugosllavis\u00eb socialiste&#8221; gjat\u00eb dekad\u00ebs s\u00eb fundit.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Q\u00ebllimi i arkivit \u00ebsht\u00eb t\u00eb motivoj\u00eb luft\u00ebrat e reja n\u00eb frontet q\u00eb duhet t\u00eb krijojm\u00eb dhe n\u00eb shum\u00eb beteja q\u00eb duhet t&#8217;i fitojm\u00eb.&nbsp;\u201cRevolucioni ka ndodhur.&nbsp;Ta fillojm\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr!\u201d <a href=\"#_ftn7\" id=\"_ftnref7\">[7]<\/a> Misioni i AF\u017d, q\u00eb u shp\u00ebrb\u00eb vet\u00ebm pas nj\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb vjet\u00ebsh, ishte q\u00eb t\u00eb pasohej nga organizatat e grave t\u00eb ish-republikave jugosllave.<a href=\"#_ftn8\" id=\"_ftnref8\">[8]<\/a> Ekipi n\u00eb \u201cCrvena\u201d, bashk\u00eb me Qendr\u00ebn e Kultur\u00ebs Bosanski Petrovac organizuan nj\u00eb ekspozit\u00eb pik\u00ebrisht n\u00eb lokacionin ku AF\u017d e Jugosllavis\u00eb u themelua zyrtarisht m\u00eb 6 dhe 7 dhjetor 1942. P\u00ebrve\u00e7 materialit t\u00eb arkivuar, ekspozita paraqiti edhe q\u00ebndism\u00ebn &#8220;AF\u017d, pun\u00eb e pap\u00ebrfunduar&#8221;, t\u00eb punuar nga nj\u00ebzet\u00eb gra n\u00eb Berlin dhe Sarajev\u00eb pik\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ekspozit\u00eb. Andreja Duganxhiq shpjegon: &#8220;Nj\u00eb mesazh i q\u00ebndisur nga e kaluara p\u00ebrpiqet t\u00eb lidh\u00eb koh\u00ebn e sotme me t\u00eb kaluar\u00ebn e larg\u00ebt n\u00ebp\u00ebrmjet thurjes&#8221;. K\u00ebshtu, q\u00ebndisma b\u00ebhet shprehje e shpres\u00ebs, duke materializuar besimin e AF\u017d-s\u00eb se bashk\u00ebrisht, grat\u00eb mund ta arnojn\u00eb bot\u00ebn dhe ta mbajn\u00eb at\u00eb t\u00eb bashkuar. Fakti q\u00eb punimi \u00ebsht\u00eb i pap\u00ebrfunduar n\u00ebnvizon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb simbolike se \u00e7\u00ebshtjet q\u00eb AF\u017d ka inicuar ende nuk mund t\u00eb konsiderohen t\u00eb p\u00ebrmbyllura&#8221;.<a href=\"#_ftn9\" id=\"_ftnref9\">[9]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ekspozita e Jelena Jaqimoviqit, me fjal\u00ebn arkiv n\u00eb titull, &#8220;Arkilufta: Rr\u00ebfime dhe kujtime rreth gjenocidit n\u00eb Srebrenic\u00eb&#8221;<a href=\"#_ftn10\" id=\"_ftnref10\">[10]<\/a> sikurse thuhet n\u00eb faqen ku mund t\u00eb shikohet ekspozita, \u00ebsht\u00eb krijuar si form\u00eb e rezistenc\u00ebs ndaj politik\u00ebs dominuese t\u00eb kujtes\u00ebs n\u00eb Serbi, t\u00eb bazuar n\u00eb nacionaliz\u00ebm dhe militariz\u00ebm, q\u00eb pasqyrohet edhe n\u00eb mohimin e krimeve t\u00eb luft\u00ebs dhe t\u00eb gjenocidit t\u00eb kryer nga pala serbe, duke glorifikuar kriminel\u00ebt e d\u00ebnuar t\u00eb luft\u00ebs dhe ushtrin\u00eb, si dhe duke instrumentalizuar viktimat serbe. Autore e ekspozit\u00ebs \u00ebsht\u00eb aktivistja p\u00ebr paqe nga Beogradi e cila ka marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb Marshin e Paqes<a href=\"#_ftn11\" id=\"_ftnref11\">[11]<\/a> n\u00eb 2022 dhe q\u00eb ishte frym\u00ebzuar direkt nga historia e Amra Begiq Fazlliqit, &#8220;nj\u00eb grua q\u00eb i mbijetoi gjenocidit n\u00eb Srebrenic\u00eb e cila punon n\u00eb Qendr\u00ebn Memoriale t\u00eb Poto\u00e7arit, babai dhe gjyshi i s\u00eb cil\u00ebs u vran\u00eb n\u00eb korrik 1995&#8243;. Historia e saj p\u00ebr \u00ebndrr\u00ebn ku ajo ende \u00ebsht\u00eb n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb eshtrave t\u00eb babait, p\u00ebr foshnjen Fatime, miken e saj m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, fqinj\u00ebt, familjar\u00ebt, se si m\u00ebsohet me vdekjen, p\u00ebr babain e saj dhe Srebrenic\u00ebn, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga p\u00ebrvojat e shumta personale q\u00eb duhet t\u00eb d\u00ebgjohen dhe kurr\u00eb t\u00eb mos harrohen&#8221;.<a href=\"#_ftn12\" id=\"_ftnref12\">[12]<\/a> P\u00ebrmes ilustrimeve dhe tekstit, ekspozita shfaq histori personale nga arkivat e dokumentave gjyq\u00ebsor\u00eb, material n\u00eb format t\u00eb videos, fotografi dhe rr\u00ebfime q\u00eb Q\u00ebndra Memoriale e Srebrenic\u00ebs vazhdon t\u00eb mbledh\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ekspozita &#8220;Paqja me Fytyr\u00eb Gruaje&#8221; \u00ebsht\u00eb rezultat i bashk\u00ebpunimit dhe p\u00ebrpjekjeve t\u00eb l\u00ebvizjes s\u00eb grave p\u00ebr paqe &#8220;Paq me Fytyr\u00eb Gruaje&#8221; dhe Forumit t\u00eb Sh\u00ebrbimit p\u00ebr Paqe Qytetare (forumZFD) q\u00eb t\u00eb integroj\u00eb perspektiv\u00ebn fem\u00ebrore dhe paraqitjen e tyre n\u00eb proceset e ballafqimit me t\u00eb kaluar\u00ebn dhe nd\u00ebrtimin e paqes n\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00eb (BeH), p\u00ebrfshir\u00eb an\u00ebn fem\u00ebrore t\u00eb rr\u00ebfimit t\u00eb mbijetes\u00ebs dhe tejkalimit t\u00eb pasojave t\u00eb luft\u00ebs. Kur \u00ebsht\u00eb pyetur p\u00ebr r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e organizimit t\u00eb nj\u00eb ekspoite p\u00ebr luft\u00ebn nga perspektiva e grave, Radmilla Zhigiq, koordinatore e nism\u00ebs &#8220;Paqja pe Fytyr\u00eb Gruaje&#8221; q\u00eb e ka krijuar ekspozit\u00ebn, ka th\u00ebn\u00eb: &#8220;P\u00ebr shkak t\u00eb faktit t\u00eb thjesht\u00eb q\u00eb grat\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb 50 p\u00ebrqind t\u00eb popullsis\u00eb. Ne jetojm\u00eb n\u00eb shoq\u00ebri patriarkale, ku ngjarjet e m\u00ebdha historike shtjellohen nga perspektiva e burrave, sidomos ushtar\u00ebve dhe politikan\u00ebve. Kjo nuk \u00ebsht\u00eb specifike vet\u00ebm p\u00ebr Bosnje e Hercegovin\u00ebn, pasi ndodh edhe n\u00eb vende t\u00eb tjera&#8221;. Radmilla na p\u00ebrkujton edhe q\u00eb s\u00eb paku nj\u00eb milion\u00eb grave iu desh t&#8217;i l\u00ebn\u00eb pas sht\u00ebpit\u00eb e tyre gjat\u00eb luft\u00ebs, shum\u00eb ishin viktima t\u00eb dhun\u00ebs seksuale dhe rreth dhjet\u00eb mij\u00eb gra u vran\u00eb. &#8220;Ky realitet, si dhe fatet individuale, duhet t\u00eb jen\u00eb pjes\u00eb e kujtes\u00ebs son\u00eb. Historia u takon t\u00eb gjith\u00ebve, edhe grave&#8221;. Ekspozita paraqet aktivistet qytetare dhe k\u00ebshtu, thyen stereotipin e grave si viktima pasive t\u00eb luft\u00ebs.<a href=\"#_ftn13\" id=\"_ftnref13\">[13]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ajna Jusiq dhe Shoqata &#8220;F\u00ebmij\u00ebt e Harruar t\u00eb Luft\u00ebs&#8221; kan\u00eb krijuar nj\u00eb ekspozit\u00eb rreth n\u00ebnave dhe f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb tyre t\u00eb lindur si pasoj\u00eb e luft\u00ebs n\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00eb. Ekspozita, me titullin &#8220;\u00c7lirimi&#8221; mori em\u00ebr nd\u00ebrkomb\u00ebtarisht<a href=\"#_ftn14\" id=\"_ftnref14\">[14]<\/a> dhe u frym\u00ebzua nga lufta e gjat\u00eb dhe fuqia e f\u00ebmij\u00ebve dhe historit\u00eb e n\u00ebnave t\u00eb tyre. Ekspozita shfaq fotografi t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve q\u00eb tani jan\u00eb n\u00eb fund t\u00eb mosh\u00ebs nj\u00ebzet\u00eb vje\u00e7are dhe jan\u00eb ngjizur e lindur p\u00ebr shkak t\u00eb dhun\u00ebs seksuale gjat\u00eb luft\u00ebs. Fotografit\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb edhe f\u00ebmij\u00eb t\u00eb pjes\u00ebtar\u00ebve t\u00eb misioneve paqeruajt\u00ebse t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara, f\u00ebmij\u00eb t\u00eb punonj\u00ebsve humanitar\u00eb t\u00eb angazhuar n\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00eb, si dhe n\u00ebnat e tyre. Ajna Jusiq ka shpjeguar se &#8220;pjes\u00ebtar\u00ebt e misioneve paqeruajt\u00ebse t\u00eb OKB-s\u00eb dhe punonj\u00ebsit humanitar\u00eb erdh\u00ebn n\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00eb p\u00ebr t\u00eb ngritur n\u00eb k\u00ebmb\u00eb disa struktura p\u00ebr paqe dhe p\u00ebr t\u00eb ndihmuar, por disa prej tyre, edhe pse nuk u lejohej, p\u00ebrmes marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb vullnetshme dhe jo t\u00eb dhunshme, por edhe p\u00ebrmes dhun\u00ebs seksuale, krijuan pasardh\u00ebs q\u00eb mbet\u00ebn t\u00ebr\u00ebsisht t\u00eb panjohur, me probleme t\u00eb m\u00ebdha kulturore dhe identitete t\u00eb paqarta&#8221;.<a href=\"#_ftn15\" id=\"_ftnref15\">[15]<\/a> Ekspozita &#8220;Luft\u00ebtaret e Ushtris\u00eb s\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00ebs&#8221;<a href=\"#_ftn16\" id=\"_ftnref16\">[16]<\/a> u hap n\u00eb Dit\u00ebn e ushtris\u00eb s\u00eb RBeH-s\u00eb, ku shfaqeshin 183 artikuj gazetash dhe dokumente n\u00eb 30 panele, bashk\u00eb me 204 fotografi t\u00eb 40 grave, pjes\u00ebmarr\u00ebse dhe an\u00ebtare t\u00eb ushtris\u00eb s\u00eb RBeH-s\u00eb. Ekspozita th\u00ebrrmonte paragjykimin kryesor se n\u00eb fush\u00ebbeteja kishin luftuar vet\u00ebm burrat, duke theksuar se m\u00eb shum\u00eb se pes\u00eb mij\u00eb gra kishin luftuar n\u00eb nj\u00ebsit\u00eb e Ushtris\u00eb s\u00eb RBeH-s\u00eb, shum\u00eb prej t\u00eb cilave vidq\u00ebn dhe disa mor\u00ebn medaljet m\u00eb t\u00eb larta t\u00eb luft\u00ebs. \u00c7udit\u00ebrisht, shoqata e grave an\u00ebtare t\u00eb Ushtris\u00eb s\u00eb RBeH-s\u00eb u themelua me em\u00ebrtimin &#8220;Luft\u00ebtaret 92-95&#8221; vet\u00ebm n\u00eb dhjetor 2020. Faqja e tyre n\u00eb Facebook thot\u00eb se shoqata avokon p\u00ebr ruajtjen e arritjeve t\u00eb pjes\u00ebmarrjes s\u00eb grave luft\u00ebtare.<a href=\"#_ftn17\" id=\"_ftnref17\">[17]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nj\u00eb raport nga dhjet\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb eksploronte p\u00ebrvojat e grave t\u00eb p\u00ebrfshira n\u00eb ushtri gjat\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Sarajev\u00eb, t\u00eb ushtareve t\u00eb Forcave t\u00eb Armatosura t\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00ebs q\u00eb u demobilizuan dhe t\u00eb atyre q\u00eb mbet\u00ebn n\u00eb sh\u00ebrbimin ushtarak edhe pas luft\u00ebs.<a href=\"#_ftn18\" id=\"_ftnref18\">[18]<\/a> Nj\u00eb nga \u00e7\u00ebshtjet me t\u00eb cilat ato u p\u00ebrball\u00ebn, krahas shum\u00eb grave t\u00eb tjera joushtarake, ishte shp\u00ebrfillja n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn publike. Rrjedhimisht, shum\u00eb gra, roli i t\u00eb cilave gjat\u00eb luft\u00ebs kishte qen\u00eb kryesor, tani ishin t\u00eb padukshme, t\u00eb panjohura n\u00eb shoq\u00ebri, pa p\u00ebrkrahje p\u00ebr t&#8217;iu rikthyer jet\u00ebs normale pas demobilizimit, si p\u00ebr shembull p\u00ebr t\u00eb gjetur pun\u00eb e k\u00ebshtu. Ndoshta p\u00ebr shkak t\u00eb stereotipit se grat\u00eb zakonisht jan\u00eb ato q\u00eb japin kujdes, jan\u00eb mjeke apo paqeb\u00ebr\u00ebse, grat\u00eb t\u00eb cilat luftuan n\u00eb vijat e frontit mbet\u00ebn t\u00eb padukshme nevojat e tyre nuk u njoh\u00ebn t\u00ebr\u00ebsisht as brenda institucioneve.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00eb fund t\u00eb k\u00ebtij teksti dhe si hyrje p\u00ebr nj\u00eb tekst t\u00eb ri, i k\u00ebrkova Melina Sadikoviqit<a href=\"#_ftn19\" id=\"_ftnref19\">[19]<\/a>, e cila m\u00eb ndihmoi shum\u00eb q\u00eb ta shkruaja k\u00ebt\u00eb tekst, t\u00eb m\u00eb jepte nj\u00eb shpjegim t\u00eb shkurt\u00ebr p\u00ebr dallimin nd\u00ebrmjet koncepteve t\u00eb &#8220;kujtur\u00ebs s\u00eb kujtes\u00ebs&#8221;, &#8220;politik\u00ebs s\u00eb kujtes\u00ebs&#8221; dhe &#8220;studimeve t\u00eb kujtimit&#8221; dhe t\u00eb m\u00eb rekomandonte literatur\u00eb:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;K\u00ebtu \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb gjenden p\u00ebgjigje t\u00eb thjeshta dhe nuk ka p\u00ebrkufizime definitive apo uniforme. N\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn publike, si dhe n\u00eb qarqet intelektuale n\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00eb dhe n\u00eb vende t\u00eb tjera t\u00eb pas-Jugosllavis\u00eb, ne flasim p\u00ebr harres\u00ebn (selektive), &#8216;luft\u00ebrat e kujtes\u00ebs&#8217; dhe &#8216;kulturat e kujtes\u00ebs&#8217; kund\u00ebrshtare. Disa hulumtus besojn\u00eb se nj\u00eb nga shkaqet e pik\u00ebpamjeve kund\u00ebrshtare n\u00eb diskutimet intelektuale \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht angazhimi i pamjaftuesh\u00ebm n\u00eb zhvillimin e teoris\u00eb s\u00eb sensibilizuar dhe metodologjis\u00eb p\u00ebr hulumtimin e kultur\u00ebs s\u00eb kujtes\u00ebs t\u00eb pasluft\u00ebs dhe t\u00eb koncepteve t\u00eb tjera t\u00eb nd\u00ebrlidhura, si dhe nj\u00eb num\u00ebr i vog\u00ebl i punimeve t\u00eb p\u00ebrkthyera teorike dhe metodologjike q\u00eb kan\u00eb form\u00ebsuar k\u00ebto fusha akademike. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nj\u00eb nga shembujt e mir\u00eb \u00ebsht\u00eb libri i Kuljiqit <em>Kultura e kujtes\u00ebs<\/em><a href=\"#_ftn20\" id=\"_ftnref20\">[20]<\/a><em>,<\/em> q\u00eb shpalos rr\u00ebfim kritik t\u00eb debatit teorik dhe t\u00eb zhvillimit t\u00eb shpjegimeve t\u00eb ndryshme shkencore rreth p\u00ebrdorimit t\u00eb s\u00eb kaluar\u00ebs. Ekzistojn\u00eb edhe veprat (e p\u00ebrkthyera) nga Aleida dhe Jan Asman, si dhe nga autor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb k\u00ebsaj sfere, si Moris Albvaks (Maurice Halbwachs), Pjer Nora (Pierre Nora), Xhefri K. Olik (Jeffrey K. Olick), Pol Rik\u00ebr (Paul Rickoer) dhe Astrid Erll. Po ashtu, ekzistojn\u00eb edhe disa uebfaqe t\u00eb disa organizatave q\u00eb mb\u00ebshtesin hulumtimin dhe publikimin e kuktur\u00ebs s\u00eb kujtes\u00ebs ose merren me \u00e7\u00ebshtje t\u00eb kultur\u00ebs s\u00eb kujtes\u00ebs, politik\u00ebn e kujtes\u00ebs dhe studime t\u00eb kujtes\u00ebs q\u00eb ia vlen t\u00eb vizitohen, si Documenta<a href=\"#_ftn21\" id=\"_ftnref21\">[21]<\/a>, Fondi p\u00ebr t\u00eb Drejt\u00ebn Humanitare, Friedrich Ebert Stiftung<a href=\"#_ftn22\" id=\"_ftnref22\">[22]<\/a>, ZfD dhe t\u00eb tjer\u00eb.&nbsp;P\u00ebr ata q\u00eb jan\u00eb t\u00eb interesuar n\u00eb at\u00eb se si traumat individuale t\u00eb luft\u00ebs form\u00ebsojn\u00eb kujtes\u00ebn kolektive dhe n\u00ebse ka ndonj\u00eb narrative specifike fem\u00ebrore t\u00eb kujtes\u00ebs n\u00eb nd\u00ebrtimin e kultur\u00ebs dhe politik\u00ebs s\u00eb kujtes\u00ebs, tekstet e Nirman Moranjak Bamburaqit<a href=\"#_ftn23\" id=\"_ftnref23\">[23]<\/a> dhe Damir Arsenijeviqit japin p\u00ebrgjigje&#8221;.<a href=\"#_ftn24\" id=\"_ftnref24\">[24]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00eb kuptosh manifestimet e realitetit n\u00ebp\u00ebrmjet studimeve gjinore, t\u00eb paqes, pun\u00ebs, kultur\u00ebs dhe t\u00eb sferave t\u00eb tjera arrihet n\u00ebp\u00ebrmjet bashk\u00ebpunimit t\u00eb disiplinave humanistike dhe sociale dhe krijimit t\u00eb teoris\u00eb nd\u00ebrdisiplinore dhe veprimit praktik. K\u00ebto studime mund ta ndryshojm\u00eb bot\u00ebn akademike, ashtu si veprimi n\u00ebp\u00ebrmjet artit ndryshon njer\u00ebzit.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Jasmina \u00c7ausheviq <\/strong>ka diplomuar p\u00ebr let\u00ebrsi dhe gjuh\u00eb nga Fakulteti i Filologjis\u00eb n\u00eb Beograd dhe e ka marr\u00eb grad\u00ebn master n\u00eb shkencat sociale n\u00eb fush\u00ebn e studimeve gjinore pran\u00eb Universitetit t\u00eb Sarajev\u00ebs n\u00eb vitin 2008.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref1\" id=\"_ftn1\">[1]<\/a><a href=\"https:\/\/www.archiwar.com\/\">https:\/\/www.archiwar.com\/<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref2\" id=\"_ftn2\">[2]<\/a><a href=\"https:\/\/documenta.hr\/kultura-sjecanja\/\">https:\/\/documenta.hr\/kultura-sjecanja\/<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref3\" id=\"_ftn3\">[3]<\/a><a href=\"http:\/\/marsmira.net\/\">http:\/\/marsmira.net\/<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref4\" id=\"_ftn4\">[4]<\/a><a href=\"https:\/\/library.fes.de\/pdf-files\/bueros\/sarajevo\/06914.pdf\">https:\/\/library.fes.de\/pdf-files\/bueros\/sarajevo\/06914.pdf<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref5\" id=\"_ftn5\">[5]<\/a><a href=\"https:\/\/www.archiwar.com\/oizlozbiabouttheexibition\">https:\/\/www.archiwar.com\/oizlozbiabouttheexibi<\/a><a href=\"https:\/\/www.archiwar.com\/oizlozbiabouttheexibition\">tion<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref6\" id=\"_ftn6\">[6]<\/a>P\u00ebr shembull: <a href=\"https:\/\/sveske.ba\/en\/content\/trauma-\u2013-memorija-\u2013-pripovijedanje\">https:\/\/sveske.ba\/en\/content\/trauma-%E2%80%93-memorija-%E2%80%93-pripovijedan<\/a><a href=\"https:\/\/sveske.ba\/en\/content\/trauma-\u2013-memorija-\u2013-pripovijedanje\">je<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref7\" id=\"_ftn7\">[7]<\/a>E gjith\u00eb intervista me Radmila Zhigiqin gjendet n\u00eb: <a href=\"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/bs\/historija-pripada-svima-ukljucujuci-zene\/\">https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/bs\/historija-pripada-svima-ukljucujuci-zene\/<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref8\" id=\"_ftn8\">[8]<\/a>Rekomandojm\u00eb sidomos tekstin &#8220;A public language of grief: Art, poetry, and transitional justice in post-conflict Bosnia&#8221; shkruar nga Damir Arsenijevi\u0107, Jasmina Husanovi\u0107 dhe Sari Wastel q\u00eb gjendet n\u00eb: <a href=\"https:\/\/tinyurl.com\/ma55e83b\">https:\/\/tinyurl.com\/ma55e83b<\/a> Tekste t\u00eb tjera nga Damir Arsenijevi\u0107 mund t\u00eb gjenden n\u00eb: <a href=\"https:\/\/scholar.google.com\/citations?user=cfJXQ_4AAAAJ&amp;hl=en\">https :\/\/scholar.google.com\/citations?user=cfJXQ_4AAAAJ&amp;hl=en<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref9\" id=\"_ftn9\">[9]<\/a>Teksti i Ajna Jusi\u0107 gjendet n\u00eb : <a href=\"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/bs\/generacija-mladi\/\">https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/bs\/ge<\/a><a href=\"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/bs\/generacija-mladi\/\">neracija-mladi\/<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref10\" id=\"_ftn10\">[10]<\/a>Mund t\u00eb lexoni m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr ekspozit\u00ebn n\u00eb: <a href=\"https:\/\/www.aa.com.tr\/ba\/balkan\/beograd-otvorena-izlo\u017eba-breaking-free-o-deci-ro\u0111enoj-zbog-rata-u-bosni-i-hercegovini\/2709934\">https:\/\/www.aa.com.tr\/ba\/balkan\/beograd-otvorena-izlo%C5%BEba-breaking-free-o-deci-ro%C4%91enoj-zbog-rata <\/a><a href=\"https:\/\/www.aa.com.tr\/ba\/balkan\/beograd-otvorena-izlo\u017eba-breaking-free-o-deci-ro\u0111enoj-zbog-rata-u-bosni-i-hercegovini\/2709934\">-in-Bosnia-and-Herzegovina\/2709934<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref11\" id=\"_ftn11\">[11]<\/a>Mund t\u00eb lexoni m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr ekspozit\u00ebn n\u00eb: <a href=\"https:\/\/n1info.ba\/vijesti\/zene-borci-armije-rbih-za-mir-u-drzavi-se-borilo-5-360-pripadnica-os-bih\/\">https:\/\/n1info.ba\/vijesti\/zene-borci-armije-rbih-za-mir-u-<\/a><a href=\"https:\/\/n1info.ba\/vijesti\/zene-borci-armije-rbih-za-mir-u-drzavi-se-borilo-5-360-pripadnica-os-bih\/\">drzavi-se-borilo-5-360-pripadnica-os-bih\/<\/a> si dhe n\u00eb: <a href=\"https:\/\/www.novigradsarajevo.ba\/news\/default\/zene-borci-armije-bosne-i-hercegovine-postavljena-u-centru-za-kulturu-i-edukaciju-safet-zajko\/\">https:\/\/www.novigradsarajevo.ba\/news\/defa<\/a><a href=\"https:\/\/www.novigradsarajevo.ba\/news\/default\/zene-borci-armije-bosne-i-hercegovine-postavljena-u-centru-za-kulturu-i-edukaciju-safet-zajko\/\">ult\/zene-borci-armije-bosne-i-hercegovine-postavalna-u-centru-za-kulturu-i-edukaciju-safet-zajko\/<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref12\" id=\"_ftn12\">[12]<\/a><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/Zene.borci.92.95\">https:\/\/www.facebook.com\/Zene.borci.92.95<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref13\" id=\"_ftn13\">[13]<\/a>Dautbegovi\u0107-Bo\u0161njakovi\u0107, S. (2013), &#8220;The Forgotten Dimension of the War in Bosnia and Herzegovina &#8211; Female S&#8221;. U: <em>What is the gender of safety<\/em>, Sarajevo: Sarajevo Open Center, p. 84-85.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref14\" id=\"_ftn14\">[14]<\/a>Holm Sundhaussen, &#8220;Yugoslavia and its Successor States. Construction, destruction and new construction of &#8216;memory&#8217; and myths&#8221;. U: <em>Culture of memory and history<\/em>, redaktuar nga M. Brklja\u010di\u0107 dhe S. Prlenda. Zagreb: Golden marketing \u2013 Tehni\u010dka knjiga, p. 277.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref15\" id=\"_ftn15\">[15]<\/a>Nora, Pierre. 2006 &#8220;Between memory and history.&#8221; The problem of place&#8221;. U: <em>Culture of memory and history<\/em>, redaktuar nga M. Brklja\u010di\u0107 dhe S. Prlenda. Zagreb: Golden marketing \u2013 Tehni\u010dka knjiga, p. 29-30.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref16\" id=\"_ftn16\">[16]<\/a><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=b1kagFMbQ5k\">https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=b1kagFMbQ5k<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref17\" id=\"_ftn17\">[17]<\/a><a href=\"https:\/\/www.portalnovosti.com\/milica-tomic-bili-smo-tamna-avangarda-globalnih-promena\">Milica Tomi\u0107: We were the dark vanguard of global changes &#8211; Portal Novosti<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref18\" id=\"_ftn18\">[18]<\/a>Derrida, J. and Prenowitz, E. (1995). Archive Fever: A Freudian Impression.&nbsp;<em>Diacritics<\/em>,&nbsp;<em>25<\/em>(2), 9-63. Gjendet n\u00eb: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.2307\/465144\">https:\/\/doi.org\/10.2307\/465144<\/a>, dhe p\u00ebrkthimi i citatit marr\u00eb nga: Renata Jambre\u0161i\u0107 Kirin, &#8220;Gender aspects of the socialist politics of memory of the Second World War. U: <em>Culture of memory: 1945<\/em>, Friedrich Ebert Stiftung BiH: 2009.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref19\" id=\"_ftn19\">[19]<\/a>Mund t\u00eb lexoni m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr ekspozit\u00ebn n\u00eb: <a href=\"https:\/\/crvena.ba\/izlozba-sta-smo-zapocele-vi-zavrsite-06-12-2022-bosanski-petrovac\/\">https:\/\/crvena.ba\/izlozba-sta-smo-zapocele-vi-zavrsite-06-12-2022-bosanski-petrovac\/<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref20\" id=\"_ftn20\">[20]<\/a>Uebfaqja e k\u00ebtij Arkivi \u00ebsht\u00eb: <a href=\"https:\/\/afzarhiv.org\/\">https:\/\/afzarhiv.org\/<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref21\" id=\"_ftn21\">[21]<\/a>Rekomandojm\u00eb t\u00eb lexohet libri i redaktuar nga Andreja Dugand\u017ei\u0107 dhe Tijana Oki\u0107 <em>The Lost Revolution: AF\u017d between myth and oblivion<\/em> which is available at: <a href=\"http:\/\/afzarhiv.org\/files\/original\/6ddd554425a4e713c4adb37d4d8b78dc.pdf\">http:\/\/afzarhiv.org\/file<\/a><a href=\"http:\/\/afzarhiv.org\/files\/original\/6ddd554425a4e713c4adb37d4d8b78dc.pdf\">s\/original\/6ddd554425a4e713c4adb37d4d8b78dc.pdf<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref22\" id=\"_ftn22\">[22]<\/a>Melina Sadikovi\u0107 ka marr\u00eb grad\u00ebn e doktoratur\u00ebs nga Universiteti i Brajtonit, ajo \u00ebsht\u00eb hulumtuesee nd\u00ebrdisiplinore nga Sarajeva. Fushat e edukimit dhe hulumtimit nd\u00ebrdisiplinor t\u00eb saj jan\u00eb studimet kulturore, kujtesa e kultur\u00ebs dhe edukimi p\u00ebr paqe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref23\" id=\"_ftn23\">[23]<\/a>Lexoni m\u00eb shum\u00eb n\u00eb:<a href=\"https:\/\/bljesak.info\/kultura\/flash\/80-godina-od-osnutka-afz-a-biti-zena-znaci-svakodnevno-se-braniti\/408624\">https:\/\/bljesak.info\/kultura\/flash\/80-godina-od-osnutka-afz-a-biti-zena-znaci-svakodnevno-se-braniti\/408624<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref24\" id=\"_ftn24\">[24]<\/a>Todor<em>Kulji\u0107<\/em>(2006),<em>Memory Culture<\/em>, Beograd: \u010cigoja \u0161tampa. Gjendet n\u00eb: <a href=\"https:\/\/www.academia.edu\/9679479\/Kultura_secanja\">https:\/\/www.academia.edu\/9679479\/Kultura_secanja<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebndit personal, ka t\u00eb pakt\u00ebn edhe tri m\u00ebnyra t\u00eb tjera se si mund ta kujtojm\u00eb luft\u00ebn. &#8220;M\u00ebnyra e par\u00eb p\u00ebrfshin k\u00ebrkimin p\u00ebr pajtim me ish-armikun, zbutjen e konfliktit, prandaj \u00ebsht\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse. M\u00ebnyra e dyt\u00eb promovon vet\u00ebafirmimin komb\u00ebtar duke e p\u00ebrjashtuar armikun, prandaj \u00ebsht\u00eb papajtueshme dhe ekskluzive. M\u00ebnyra e tret\u00eb synon t\u00eb mbroj\u00eb nga nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim real ose i imagjinuar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":7721,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_editorskit_title_hidden":false,"_editorskit_reading_time":10,"_editorskit_is_block_options_detached":false,"_editorskit_block_options_position":"{}","footnotes":""},"categories":[1081],"tags":[],"class_list":["post-7728","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-balkan-perspectives-22-alb"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.7 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Gjinia dhe kujtesa p\u00ebrmes paraqitjes s\u00eb disa intervenimeve artistike koh\u00ebve t\u00eb fundit - DWP-BALKAN<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Gjinia dhe kujtesa p\u00ebrmes paraqitjes s\u00eb disa intervenimeve artistike koh\u00ebve t\u00eb fundit - DWP-BALKAN\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebndit personal, ka t\u00eb pakt\u00ebn edhe tri m\u00ebnyra t\u00eb tjera se si mund ta kujtojm\u00eb luft\u00ebn. &#8220;M\u00ebnyra e par\u00eb p\u00ebrfshin k\u00ebrkimin p\u00ebr pajtim me ish-armikun, zbutjen e konfliktit, prandaj \u00ebsht\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse. M\u00ebnyra e dyt\u00eb promovon vet\u00ebafirmimin komb\u00ebtar duke e p\u00ebrjashtuar armikun, prandaj \u00ebsht\u00eb papajtueshme dhe ekskluzive. M\u00ebnyra e tret\u00eb synon t\u00eb mbroj\u00eb nga nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim real ose i imagjinuar [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"DWP-BALKAN\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-03-27T15:54:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-03-27T15:55:04+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Jasmina-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1901\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Sunita Bosnjakovic\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Sunita Bosnjakovic\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"16 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Sunita Bosnjakovic\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/f08a443f3e961375d7d1058ca3157c3d\"},\"headline\":\"Gjinia dhe kujtesa p\u00ebrmes paraqitjes s\u00eb disa intervenimeve artistike koh\u00ebve t\u00eb fundit\",\"datePublished\":\"2023-03-27T15:54:33+00:00\",\"dateModified\":\"2023-03-27T15:55:04+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\\\/\"},\"wordCount\":3200,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/03\\\/Jasmina-scaled.jpg\",\"articleSection\":[\"Balkan.Perspectives #22 ALB\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\\\/\",\"name\":\"Gjinia dhe kujtesa p\u00ebrmes paraqitjes s\u00eb disa intervenimeve artistike koh\u00ebve t\u00eb fundit - DWP-BALKAN\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/03\\\/Jasmina-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2023-03-27T15:54:33+00:00\",\"dateModified\":\"2023-03-27T15:55:04+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/f08a443f3e961375d7d1058ca3157c3d\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/03\\\/Jasmina-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/03\\\/Jasmina-scaled.jpg\",\"width\":1901,\"height\":2560},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/sq\\\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Gjinia dhe kujtesa p\u00ebrmes paraqitjes s\u00eb disa intervenimeve artistike koh\u00ebve t\u00eb fundit\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/\",\"name\":\"DWP-BALKAN\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/f08a443f3e961375d7d1058ca3157c3d\",\"name\":\"Sunita Bosnjakovic\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1423df5d0150a6d48f510bcea07b951d5bba8ed59b012cf95d0d67d320b791f9?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1423df5d0150a6d48f510bcea07b951d5bba8ed59b012cf95d0d67d320b791f9?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1423df5d0150a6d48f510bcea07b951d5bba8ed59b012cf95d0d67d320b791f9?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Sunita Bosnjakovic\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/dwp-balkan.org\\\/staging\\\/author\\\/bosnjakovic\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Gjinia dhe kujtesa p\u00ebrmes paraqitjes s\u00eb disa intervenimeve artistike koh\u00ebve t\u00eb fundit - DWP-BALKAN","robots":{"index":"noindex","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Gjinia dhe kujtesa p\u00ebrmes paraqitjes s\u00eb disa intervenimeve artistike koh\u00ebve t\u00eb fundit - DWP-BALKAN","og_description":"P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebndit personal, ka t\u00eb pakt\u00ebn edhe tri m\u00ebnyra t\u00eb tjera se si mund ta kujtojm\u00eb luft\u00ebn. &#8220;M\u00ebnyra e par\u00eb p\u00ebrfshin k\u00ebrkimin p\u00ebr pajtim me ish-armikun, zbutjen e konfliktit, prandaj \u00ebsht\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse. M\u00ebnyra e dyt\u00eb promovon vet\u00ebafirmimin komb\u00ebtar duke e p\u00ebrjashtuar armikun, prandaj \u00ebsht\u00eb papajtueshme dhe ekskluzive. M\u00ebnyra e tret\u00eb synon t\u00eb mbroj\u00eb nga nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim real ose i imagjinuar [&hellip;]","og_url":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\/","og_site_name":"DWP-BALKAN","article_published_time":"2023-03-27T15:54:33+00:00","article_modified_time":"2023-03-27T15:55:04+00:00","og_image":[{"width":1901,"height":2560,"url":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Jasmina-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Sunita Bosnjakovic","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Sunita Bosnjakovic","Est. reading time":"16 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\/"},"author":{"name":"Sunita Bosnjakovic","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/#\/schema\/person\/f08a443f3e961375d7d1058ca3157c3d"},"headline":"Gjinia dhe kujtesa p\u00ebrmes paraqitjes s\u00eb disa intervenimeve artistike koh\u00ebve t\u00eb fundit","datePublished":"2023-03-27T15:54:33+00:00","dateModified":"2023-03-27T15:55:04+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\/"},"wordCount":3200,"image":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Jasmina-scaled.jpg","articleSection":["Balkan.Perspectives #22 ALB"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\/","url":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\/","name":"Gjinia dhe kujtesa p\u00ebrmes paraqitjes s\u00eb disa intervenimeve artistike koh\u00ebve t\u00eb fundit - DWP-BALKAN","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Jasmina-scaled.jpg","datePublished":"2023-03-27T15:54:33+00:00","dateModified":"2023-03-27T15:55:04+00:00","author":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/#\/schema\/person\/f08a443f3e961375d7d1058ca3157c3d"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\/#primaryimage","url":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Jasmina-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Jasmina-scaled.jpg","width":1901,"height":2560},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/sq\/gjinia-dhe-kujtesa-permes-paraqitjes-se-disa-intervenimeve-artistike-koheve-te-fundit\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Gjinia dhe kujtesa p\u00ebrmes paraqitjes s\u00eb disa intervenimeve artistike koh\u00ebve t\u00eb fundit"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/#website","url":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/","name":"DWP-BALKAN","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/#\/schema\/person\/f08a443f3e961375d7d1058ca3157c3d","name":"Sunita Bosnjakovic","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1423df5d0150a6d48f510bcea07b951d5bba8ed59b012cf95d0d67d320b791f9?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1423df5d0150a6d48f510bcea07b951d5bba8ed59b012cf95d0d67d320b791f9?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1423df5d0150a6d48f510bcea07b951d5bba8ed59b012cf95d0d67d320b791f9?s=96&d=mm&r=g","caption":"Sunita Bosnjakovic"},"url":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/author\/bosnjakovic\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7728","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7728"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7728\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7729,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7728\/revisions\/7729"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7721"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7728"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7728"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dwp-balkan.org\/staging\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7728"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}